پیشایندهای زمینه‌ای، ساختاری و رفتاری توانمندسازی روان‌شناختی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار مدیریت دولتی، دانشگاه هوایی شهید ستاری

2 دکتری مدیریت دولتی، دانشگاه هوایی شهید ستاری

3 دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری دانشگاه اسلامی آزاد واحد شهری ری، حسابرس دیوان محاسبات کشور

4 کارشناسی ارشد مدیریت MBA، دانشگاه پیام نور واحد دماوند

چکیده

مدیران و اندیشمندان بسیاری دریافته‌اند تنها مزیت رقابتی پایدار سازمان برخورداری از منابع انسانی توانمند است. از این رو هدف اصلی این پژوهش شناسایی، رتبه‌بندی و تبیین عوامل زمینه‌ای، ساختاری و رفتاری تسهیل‌گر توانمندسازی روان‌شناختی است. این پژوهش از نگاه هدف، کاربردی، از نگاه چگونگی گردآوری داده‌ها توصیفی- همبستگی، از جنبه‎ زمانی، مقطعی و از نگاه نوع داده‌ها کمّی است. جامعۀ آماری این پژوهش شامل کارکنان یک سازمان نظامی به تعداد 745 نفر است که 270 نفر آنها به عنوان نمونه آماری با روش نمونه‌گیری احتمالی (تصادفی) برای پیمایش انتخاب شدند. همچنین از تحلیل عاملی تأییدی برای تأیید روابط شاخص‌ها و مؤلفه‌ها، از تحلیل مسیر برای بررسی روابط مفروض و از آزمون تی تک نمونه‌ای برای بررسی وضع موجود پیشایندهای سه‌گانۀ توانمندسازی در سازمان مورد مطالعه استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند هر سه پیشایند مورد بررسی تأثیر قابل توجهی بر توانمندسازی کارکنان مورد مطالعه داشته‌اند. بر این اساس، به‌سازی وضعیت موجود این عوامل می‌تواند به تسهیل و ارتقای توانمندسازی کارکنان مساعدت کند. همچنین وضعیت موجود مؤلفه‌های فرهنگ سازمانی، انگیزش، منزلت اجتماعی و آموزش کارکنان در سازمان بررسی شده، نیازمند به‌سازی است.

کلیدواژه‌ها


آقایار، سعید (1382). توانمندسازی: روشی نوین در محیط رقابتی. ماهنامۀ تدبیر، شماره 135، 28-33.

بابایی، علی اکبر (1381). تواناسازی کارکنان: سرمایه‌گذاری بی‌جایگزین. ماهنامۀ تدبیر، شماره 169: 86-97.

بختیاری، حسن. (1388). طراحىالگوىتوانمندسازىفرماندهانومدیرانناجا، دانشگاه عالی دفاع ملی.

حاتمی، سعید؛ سنحانی، یزدان؛ بیرامی، جمال‌الدین (1394)تأثیر ساختار سازمانی بر توانمند‌سازی کارکنان ادارۀ کل ورزش و جوانان استان لرستان، نشریه مدیریت ورزشی، 7(4): 546-533.

دانش‌فرد، کرم‌الله؛ ذاکری، محمد، (1391) بررسی تأثیر دوره‌های آموزش نظامی بر توانمندسازی روان‌شناختی سربازان تحت آموزش نزاجا، فصلنامه علمی- پژوهشی مدیریت نظامی، 12(45): 63-42.

عبداللهی، بیژن (1383) طراحی الگوی توانمندسازی روان‌شناختی کارشناسان حوزۀ ستادی وزارت علوم و تحقیقات و فناوری، تهران: دانشگاه تربیت معلم.

عسگری، ناصر؛ خیراندیش، مهدی، غلامی، مهرداد؛ خلعتبری معظم، مریم (1392)تأثیر توانمندسازی روانشناختی کارکنان بر توسعۀ ظرفیت خلق دانش در سازمان، مدیریت فناوری اطلاعات، 5 (1): 126-107.

کلانتری، خلیل (1388) مدل معادلات ساختاری در تحقیقات اجتماعی ـ اقتصادی. انتشارات مهندسان مشاور طرح و منظر.

منوریان، عباس، عسگری، ناصر (1388) سازمان‌ در عصر صنعت، اطلاعات و دانایی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

وتن، د.، و کمرون، ک. ا. (1383) تواناسازی و تعویض اختیار. ترجمۀ بدرالدین اورعی یزدانی، تهران: مؤسسه تحقیقات و آموزش مدیریت.

هماینی دمیرچی، امین؛ محجوب عشرت‌آبادی، حسن؛ مهری، داریوش؛ وثوقی نیری، عبدالله (1395) ارزیابی وضعیت بالندگی اعضای هیئت علمی و ارائه راهکارهای مطلوب برای ارتقای آن (مورد مطالعه: یک دانشگاه نظامی)، فصلنامه علمی- پژوهشی مدیریت نظامی، 16(61): 59-29.

هیسلوپ، دونالد. (1391). مدیریت دانش در سازمان، ترجمۀ عباس منوریان و ناصر عسگری. تهران: سازمان مدیریت صنعتی.

Aryee, S. and Chen, Z. X. (2006). Leader–member exchange in a Chinese context: antecedents, the mediating role of psychological empowerment and outcomes”, Journal of Business Research, Vol. 59 No. 7, pp. 793-801.

Bailey, L.T.(2009). Organizational Culture, Macro and Micro Empowerment Dimensions, and Job Satisfaction, Touro International University.

Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood cliffs, N j = prentice- Hall

Bennis, W. G., & Nanus, B. (1985). Leaders: The strategies for taking charge. New York: Harper & Row

Chen, G., Sharma, P.N., Edinger, S.K., Shapiro, D.L. and Farh, J.L. (2011), “Motivating and demotivating forces in teams: cross-level influences of empowering leadership and relationship conflict”, Journal of Applied Psychology, Vol. 96 No. 3, pp. 541-557.

Cheung, C., Baum, T. and Wong, A. (2012), “Relocating empowerment as a management concept for Asia”, Journal of Business Research, Vol. 65 No. 1, pp. 36-41.

Dover, K. (1999). avoiding empowerment traps. Management review, 88: 51-55.

Humphrey, S.E., Nahrgang, J.D. and Morgeson, F.P. (2007), “Integrating motivational, social, and contextualworkdesignfeatures:ameta-analyticsummaryandtheoreticalextensionofthework design literature”, Journal of Applied Psychology, Vol. 92 No. 5, pp. 1332-1356.

Joo, B. K., Park, J. G., & Lim, T. (2016). Structural determinants of psychological well-being for knowledge workers in South Korea. Personnel Review, 45(5), 1069-1086.

Khanmohammadi,O.M.andMohseni,A.(2010),“Studying the impact of leader ship styles(transformational, transactional, non-interference) on psychological empowerment”, 24th International Electricity Conference Proceedings, pp. 251-255.

Kim, B. & Lee, G. & Murrmann, S.K. & George, T.R. (2012). Motivational effects of empowerment on employees’ organizational commitm ent: a mediating role of management trustworthiness, Cornell Hospitality Quarterly ,53(1): 10-19.

Kim, P. B., Kim, P. B., Lee, G., Lee, G., Jang, J., & Jang, J. (2017). Employee empowerment and its contextual determinants and outcome for service workers: A cross-national study. Management Decision, 55(5), 1022-1041.

Meyerson, S. L., & Kline, T. J. (2008). Psychological and environmental empowerment: Antecedents and consequences. Leadership & Organization Development Journal, 29(5), 444-460.

Mishra, A. K., (1992). Organizational response of crisis: the role of mutual trust and top management teams. Ph.D. Disseration, university of Michigan.

Mundell, M. R. (2009). Empowerment: A 21st Century Critical Leader Core Competency, Strategic Research Project, Pennsylvania University.

Namasivayam, K.& Guchait, P. & Lei, p. (2014), The influence of leader empowering behaviors and employee psychological empowerment on customer satisfaction, International Journal of Contemporary Hospitality Management ,26(1):69-84.

Pradhan, R. K., Pradhan, R. K., Panda, M., Panda, M., Jena, L. K., & Jena, L. K. (2017). Transformational leadership and psychological empowerment: The mediating effect of organizational culture in Indian retail industry. Journal of Enterprise Information Management, 30(1), 82-95.

R. E., & Spretzer, G. M. (1997). The road to empowerment: seven questions every leader should consider. Journal of Organizational Dynamic. Autumn, 37-49

Shalley,C.E.,Zhou,J.andOldham,G.R.(2004),“Theeffectsofpersonalandcontextualcharacteristicson creativity: where should we go from here?”, Journal of Management, Vol. 30 No. 6, pp. 933 958.

Siegall, M., & Gardner, S. (2000). Contextual factors of psychological empowerment. Personnel Review, 29(6), 703-722.

Smail, A., et al. (2011). An Empirical Study of the Relationship Between Transformational  Leadership, Empowerment and Organizational Commitment,  Business and Economics Research Journal, (2) 1:89-107.

Spreitzer, G. (1995), “Individual empowerment in the workplace: dimensions, measurement, validation”, Academy of Management Journal, Vol. 38 No. 5, pp. 1442-65.

Spreitzer, G. M. (1992). When organization dare: the dynamics of individual empowerment in the work place. Ph.D. dissertation, Univresity of Michigan

Vogt, Judith. F & Murell, Kenneth. L, (1990), "Empowerment in organizations",San Diego: University Associates