فصلنامه مدیریت نظامی

فصلنامه مدیریت نظامی

مدل پیش بین نگهداشت اعضای هیئت علمی(مورد مطالعه: یکی از دانشگاه های نظامی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
صبا هدایتی فر 1
علیرضا مقدم 2
عباسعلی رستگار 2
محسن شفیعی نیک آبادی 3
1 دانشجوی دکتری، مدیریت منابع انسانی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، ایران. saba_hedayatifar@semnan.ac.ir
2 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، ایران، (نویسنده مسئول)، moghaddam@semnan.ac.ir
3 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، ایران.shafiei@semnan.ac.ir
10.22034/iamu.2024.2014632.2963
چکیده
مسئله نگهداشت سرمایه‌های انسانی در کشورهای درحال‌توسعه در دو دهه گذشته به‌عنوان مشکل شماره یک سازمان‌ها، بیشترین توجه مدیران را به خود جلب نموده و در آمار یکی از پرمخاطب‌ترین کلیدواژه‌های جستجو قرارگرفته است. پژوهش حاضر باهدف ارائه مدل پیش‌بین نگهداشت اعضای هیئت‌علمی یکی از دانشگاه‌های نظامی انجام‌گرفته است. ابزار گردآوری اطلاعات شامل مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبه باز نیمه ساختاریافته با 12 نفر از اساتید باتجربه بوده که با روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع گلوله برفی حاصل‌شده است. تجزیه‌وتحلیل داده‌های به‌دست‌آمده در این مرحله با استفاده از راهبرد داده‌بنیاد صورت گرفته که درنهایت منتج به مدل نگهداشت اعضای هیئت‌علمی در پنج بعد شامل راهبردها (پرداخت‌ها، کاهش بروکراسی، افزایش روحیه میهن‌پرستی، آگاه‌سازی از پیامدهای خروج نخبگان، شرایط علی (فرصت‌های رشد و پژوهش، منزلت، دورکاری و ساعات‌کاری شناور، تعادل کار وزندگی) عوامل مداخله‌گر (بستر فرهنگی، مالی، سیاسی و اجتماعی)، عوامل زمینه‌ای (تورم، رانت و فساد اداری، تبعیض‌های اجتماعی، عدم وجود شایسته‌سالاری) و پیامدها (رضایت شغلی، افزایش کیفیت تدریس، درآمدهای دانشگاه و بازدهی) شده است. در فاز بعدی پژوهش، مدل در قالب سؤالات به پرسشنامه تبدیل‌شده و پس از بررسی روایی و پایایی بین نمونه آماریِ 72 نفر، توزیع‌شده و با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی به 4 دسته در قالب مدل اثربخشی هی گروپ شامل کارکنانِ ستاره، کوشا، توانا و مضطرب تقسیم‌شده و برای هر یک راه‌کارها و پیشنهادهایی ارائه‌شده است.
کلیدواژه‌ها
مدل پیش بین
نگهداشت
اعضای هیئت علمی
دانشگاه های نظامی
موضوعات
  • استراوس، انسلم؛ کوربین، جولیت. (1398)، مبانی پژوهش کیفی (فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای)، ترجمه ابراهیم افشار، نشر نی، چاپ اول.
  • افجه، سید علی اکبر و صالح غفاری، عادل. (1392). عوامل مؤثر بر نگهداری و ترک خدمت کارکنان-41-3. دانش محور: موردمطالعه جهاد دانشگاهی واحد تهران. راهبرد فرهنگ، 21، 112-79.
  • امیری، قاسم و محمودزاده، سیدمجتبی. (1394)، بررسی عوامل مؤثر بر کاهش ترک خدمت کارکنان در سازمان‌های دولتی ایران (مطالعه موردی: ستاد وزارت راه و شهرسازی)، مدیریت فرهنگ سازمانی، دوره 31، ش 2: 579-559.
  • آرون، رمون. (1381)، مراحل اساسی اندیشه در جامعه شناسی، ترجمه باقر پرهام، تهران: نشر علمی فرهنگی.
  • جعفری معطر، فریدون. (1387)، مهاجرت نخبگان، تهران: موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
  • چمانی چراغ تپه، رقیه؛ محمودی، امیرحسین و بابامحمودی، عبدالرضا (1391)، عوامل مؤثر بر ماندگاری پرستاران دانشگردر بیمارستان‌ها، فصلنامه مدیریت پرستاری، س اول، دوره اول، ش 3.
  • حاتمی، علی؛ فتاحی، سجاد و جهانگیری، جهانگیر. (1391). بررسی عوامل مرتبط با گرایش دختران تحصیل‌کرده به خارج از کشور (مطالعه موردی دانشجویان دختر مراجعه‌کننده به مراکز اعزام به خارج دانشجوی شهر شیراز)، نشریه زن و جامعه، دوره 3، شماره 2، صص 80-55.
  • حسنقلی پور، حکیمه؛ امیری، مجتبی؛ پورعزت، علی اصغر. (1396). توسعه مدل ارزشیابی خط مشی نگهداشت اثربخش اعضای هیئت‌علمی در آموزش عالی، مدیریت دولتی، 516-489.
  • حسنی، محمد و سامری، مریم. (1389)، بررسی اثربخشی سازمانی مدارس متوسطه ناحیه یک شهر ارومیه با استفاده از مدل پارسونز، مدیریت فرهنگ سازمانی، سال هشتم، شماره بیست و یکم، بهار و تابستان 1389، صفحات 223-201.
  • دانایی‌فرد، حسن؛ امامی، مجتبی (1392)، استراتژی نظریه داده بنیاد در مطالعات سازمان و مدیریت (فصل چهارم از کتاب روش شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع)، انتشارات صفر، چاپ دوم.
  • دفت، ریچارد ال (1380)، مبانی تئـوری و طراحـی سـازمان، ترجمـه علـی پارسـا ییان و سید محمد اعرابی، چاپ چهارم، تهران، دفتر پژوهشهای فرهنگی.
  • دهباشیان، مریم و ظهیری، سیدحمید. (1389). آموزش شبکه عصبی MLP در طبقه‌بندی داده‌ها با استفاده از روش GSA. مهندسی برق و مهندسی کامپیوتر ایران، 8(4)، 267-274. https://sid.ir/paper/360722/fa
  • ذاکر صالحی، غلامرضا. (1383)، دانشگاه ایرانی: درآمدی بر جامعه شناسی آموزش عالی، انتشارات کویر.
  • رسولی، رضا و رشیدی، مهدی (1394). طراحی و تبیین مدل حفظ و نگهداری کارکنان دانش پایه، فصلنامه پژوهش های مدیریت منابع انسانی، سال هفتم شماره 1(پیاپی 19، بهار 1394).
  • رضاپور، غلامعلی؛ باقری، مهدی و گلرد، پروانه. (1400). شناسایی عوامل مؤثر بر نگهداشت کارکنان خلاق در صنعت بانکداری ایران (موردمطالعه: بانک رفاه کارگران استان کهکیلویه و بویراحمد). مطالعات رفتاری در مدیریت. دوره 13، شماره 29، اردیبهشت 1401.
  • زکی، محمد علی؛ ادیبی سـده، مهـدی؛ یزدخواسـتی، بهجـت (1385)، بررسـی اثربخشـی سازمانی مدارس آموزش و پرورش شهر اصـفهان (آزمـون مـدل پارسـونز )، مجلـه علـوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 24(2).
  • زین الدینی، سیدمجید (1393). تبیین الگوی رهبری تحول آفرین در تحقیقات و جهاد خودکفایی ارتش جمهوری اسلامی ایران بر اساس رهنمودهای امام خامنه‌ای (مدظله العالی)، رساله دکتری، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • ساروخانی، باقر. (1370)، درآمدی بر دایره المعارف علوم اجتماعی، تهران: انتشارات کیهان.
  • سبک رو، کایدیان، آذین، حسینی. (2021). شناسایی ریسک نگهداشت اعضای هیئت‌علمی.آموزش علوم دریایی, 8(1), 1-17.‎
  • سجادی پارسا، سیدجعفر؛ برایی نژاد، سعید؛ نورامین، امیر و نظری آبکنار، شهریار (1390)، بررسی اثرات محیط کاری برجذب و ماندگاری شغلی دریانوردان: مقایسه‌ای بین کشتی‌های تانکر، فله بر و کانتینربر، اقیانوس‌شناسی، 2(3): 10-1.
  • سلامی، هادی. اعظمی، امیر و یزدانی، حمیدرضا (1392). تحلیلی بر عوامل مهاجرت بین شهری و بازشناسی راهکارهای جذب نخبگان. مدیریت در دانشگاه اسلامی، 2(2)، 399-377.
  • شیخی، محمدتقی. (1369)، جامعه شناسی جهان سوم، تهران: انتشارات اشراقی.
  • شیرازی، علی و حسینی رباط، سیده منصوره (1393)، تحلیل تأثیر اقدامات مدیریت منابع انسانی بر حفظ کارکنان، فصلنامه مدیریت توسعه و تحول، (19): 18-11.
  • صحبتی ها، فریبا؛ جمالی مهموئی، حمیدرضا و منصوریان، یزدان. مطالعه علم سنجی مهاجرت نخبگان ایرانی به دانشگاه‌های آمریکا. تحقیقات کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه‌ها، دوره 47، شماره 3، پاییز 1392، ص. 286-273.
  • صمیمی، مهدی و دانش، رشید. (1402). شناسایی و اولویت بندی راهبردهای بهبود فرآیندهای تربیتی و آموزشی در دانشگاه افسری امام علی‌(ع) با تمرکز بر تعاملات علمی- پژوهشی. فصلنامه مدیریت نظامی، 23 (1)، 1-34.
  • طالبی زیدی، ع و رضائی، ج. (1388)، بررسی علل مهاجرت نخبگان دانشگاهی از مازندران طی سال‌های 1380-1370، فصلنامه مدیریت، سال ششم، شماره 16.
  • طهماسبی، رضا؛ قلی پور، آرین و جواهری زاده، ابراهیم (1391). مدیریت استعدادها: شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر برجذب و نگهداشت استعدادهای علمی. پژوهش های مدیریت عمومی، 5 (17)، 26-5.
  • عباسیان، محمد و دانش، رشید. (1401). ارزیابی جامع مطلوبیت برنامه‌های تربیتی-آموزشی نظامی: بر اساس رویکرد تصمیم‌گیری چندمعیاره آنتروپی شانون. فصلنامه مدیریت نظامی، 22 (88)، 105-144.
  • عسگری، حشمت اله. تقوی، مهدی. عسگری، منوچهر و شاکری، عباس. (1387). بررسی علل فرار مغزها از کشورهای درحال توسعه به کشورهای OECD در قالب مدل جاذبه. فصلنامه اقتصاد مقداری (بررسی‌های اقتصادی سابق). 5(2).
  • عظیمی، علی؛ شیرازی، علی؛ کاظمی، مصطفی و پویا، علیرضا. (1398). کشف و تبیین خوشه های اعضای هیئت‌علمی مهاجرت کرده بر اساس تحلیل عاملی دیدگاه درباره نگهداشت سرمایه انسانی دانشگاه‌های برتر ایران. پژوهش های مدیریت عمومی. دوره 12، شماره 43، خرداد 1398، صفحه 183-157.
  • علاقه بند، علی (1371)، ویژگیهای رفتاری مـدیران اثـربخش، فصـل نامـه مـدیریت در آموزش و پرورش، سال اول، شماره.
  • علایی نسب، م. (1385)، مقایسه ویژگیهای اقتصادی، اجتماعی وجمعیتی مهاجرین و افراد بومی (با استفاده از داده‌های طرح خصوصیات اقتصادی- اجتماعی خانوار کل کشور در سال 1380)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.
  • قاراخانی، معصومه. (1393). سیاست‌های رفاهی اعضای هیئت‌علمی در ایران. فصلنامه علوم اجتماعی، (66)، 128-126.
  • قانعی راد، محمد امین (1396). نخبگان دانش: مشارکت یا مهاجرت؟ تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  • قرونه، داود؛ میرکمالی، سیدمحمد؛ بازرگان، عباس و خرازی، سیدکمال (1395). الگویی برای بالندگی اعضای هیئت علمی دانشگاه تهران. فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی، دوره 22، شماره 3، 1395، صص 17-1.
  • قلی پور، رحمت الله، امیری، علی نقی، مهدی زاده و زمانی فر (1392). شناسایی عوامل مؤثر بر ماندگاری کارکنان دانشی در شرکت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران. مدیریت فرهنگ سازمانی2(11)، 133-161.
  • کاظمی پور، شهلا و قاسمی اردهائی، علی. (1386)، تجزیه اقامت و تمایل به مهاجرت به شهر تهران، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، سال دوم، شماره 3.
  • کرباسی، منصور و علوی علی. (1402). طراحی نظام مدیریت دانش برای سازمان­های نظامی. فصلنامه مدیریت نظامی، 23 (2)، 57-84.
  • کولیوند، حسن؛ لطفی جلال آبادی، مصطفی؛ آتشی، سید حسن و زراعتی، محسن (1392). ارائه الگویی تحلیلی برای تحقق آموزش­های پژوهش محور در دانشگاه­های افسری آجا (موردمطالعه؛ دانشگاه هوایی شهید ستاری). فصلنامه مدیریت نظامی، 51 (13)، 73-106.
  • لهسایی زاده، عبدالعلی. (1368)، نظریات مهاجرت، چاپ اول، شیراز: انتشارات نوید.
  • مبینی دهکردی، علی و طهماسب کاظمی، بهروز (1392). مدیریت راهبردی استعدادها، جستاری در رویکردها، مسائل و مؤلفه‌ها. فصلنامه راهبرد فرهنگ، 22، 134-105.
  • مرجایی، سید هادی. (1383)، نقش محوری سرمایه و شرایط اجتماعی در حفظ و نگهداشت نخبگان، گزارش طرح پژوهشی، موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی.
  • مسی، داگلاس. (1364)، نظریه‌های مهاجرت بین المللی، بازنگری و ارزشیابی، ترجمة پریدخت وحیدی، گزیدة مسائل سیاسی، اقتصادی، اجمتماعی، 143، 94.
  • منهاج، محمدباقر، هوش محاسباتی: مبانی شبکه‌های عصبی، جلد اول، انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر، 1379.
  • مهدوی نسب، حسین و نظری فرخی، ابراهیم. (1400). شناسایی و رتبه بندی مولفه­های اخلاق حرفه­ای اساتید و اعضای هیئت علمی دانشگاه افسری امام علی (ع). مدیریت نظامی، 21(84 )، 83-114.
  • وکیل الرعایا، یونس؛ زندی، رضا و فرهادی نژاد، محسن (1398). طراحی مدل نگهداشت ژن نخبگی با تأکید بر دانش‌آموختگان آموزش عالی و وزارت بهداشت. فصلنامه جامعه‌شناسی کاربردی، دوره 30، شماره 4، صفحه 112-97.
  • هوی و میسـکل (1382)، تئـوری، تحقیـق و عمـل در مـدیریت آموزشـی، ترجمـه میـر محمد سید عباسزاده، انتشارات دانشگاه ارومیه چاپ چهارم.
  • Alnıaçık, E., Alnıaçık, Ü., Erat, S., & Akçin, K. (2014). Attracting talented employees to the company: Do we need different employer branding strategies in different cultures?. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 150, 336-344.
  • Armestrang, M(2008). Strategic human resource management:4th Edition. London.
  • E. Rumelhart, E. Hinton, and J. Williams, Learning internal representation by error propagation, Parallel Distributed Processing, vol. 1, 318-362, 1986.
  • Gagne, A. (2015). Retention strategies in France and Sweden. The Irish Journal of Management, Vol. 28, No. 1, pp: 59-79.
  • Gusain, A., Singh, T., Pandey, S., Pachourui, V., Singh, R., & Kumar, A. (2023, March). E-Recruitment using Artificial Intelligence as Preventive Measures. 2023 International Conference on Sustainable Computing and Data Communication Systems (ICSCDS) (pp. 516-522). IEEE.
  • Hughes, Julia Christensen and EvelinaRog, (2008). Talent management: A strategy for improving employee recruitment, retention and engagement within hospitality organizations, International Journal of Contemporary Hospitality Management, Vol. 20 Iss: 7, pp.743-757.
  • Iles, P., Chuai, X. and Preece, D. (2010). Talent Management and HRM in Multinational companies in Beijing: Definitions, differences and drivers, Journal of World Business, 45(2): 179-189.
  • Kosi, I., Opoku-Danso, A., & Ofori, A. A. S. (2015). HRM practices and retention: An empirical study of senior staff of University of Cape Coast. International. Journal of Technology Enhancements and Emerging Engineering Research, 3(11), 2347-4289.‏
  • Kumar, Manoj.(2006). Attracting and Retaining Faculty in Technical Educational Institutions. Fourth AIMS International Conference on Management. 10 pages.
  • Latukha, M., Zhang, Y., Panibratov, A., Arzhanykh, K., & Rysakova, L. (2023). Talent management practices for firms’ absorptive capacity in a host country: A study of the Chinese diaspora in Russia. Critical perspectives on international business, 19(2), 181-205.
  • Mkulu, Demetria Gerold; Adhiambo, Jacinta M. & Katundano, Theonestina (2017). Workplace Administrative Strategies for Retention of Academic Staff in Private Universities in Southern Highlands Zone, American Journal of Sociological Research, 7 (2), 77-84.
  • Mohammadian, B. (2021), Human Resources textbook in Hay Group model. Tehran: University of Tehran.(In Persian).
  • Ng’ethe, J.M. & Iravo, M. E. & Namusonge, G.S. (2012). Determinants of Academic Staff Retention in Public Universities in Kenya: Empirical Review. International. Journal of Humanities and Social Science, 2(13), 205-212.
  • OECD (2015). Connecting with Emigrants: A Global Profile of Diasporas 2015. OECD Publishing, Paris. DOI: http://dx.doi.org/10.1787/9789264239845-en.
  • Phillips, Deborah R. and Kathy O. Roper, (2009). A framework for talent management in real estate. Journal of Corporate Real Estate, Vol.11 Iss: 1, pp.7-16.
  • Selesho, J. M., & Naile, I. (2014). Academic staff retention as a human resource factor: University perspective. International Business & Economics Research Journal (IBER), 13(2), 295-304.‏
  • Selvi, R. S. A., & Madhavkumar, V. (2023). The Mediating Effect Of Happiness At Workplace On The Relationship Between Hybrid Work Model And Employee Retention In It Industry. International. Journal of Industrial Management, 17(1), 40-49 ir/003kWb.
  • Tourangeau, A. E., Thomson, H., Cummings, G., & Cranley, L. A. (2013). Generation‐specific incentives and disincentives for nurses to remain employed in acute care hospitals. Journal of Nursing Management, 21(3), 473-482.
  • Verhaegen, P. (2005). Academic talent: Quo vadis? Recruitment and retention of faculty in European business schools. Journal of Management Development, 24(9), 807-818.
  • Yildiz, R. O., & Esmer, S. (2023). Talent management strategies and functions: a systematic Industrial and Commercial Training, 55(1), 93-111.
  • Younis, S., Ahsan, A., & Chatteur, F. M. (2023). An employee retention model using organizational network analysis for voluntary turnover. Social Network Analysis and Mining, 13(1), 28.