فصلنامه مدیریت نظامی

فصلنامه مدیریت نظامی

تأثیر امنیت اقتصادی و مخارج نظامی بر رشد اقتصادی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، علوم اقتصادی، دانشکده فرماندهی و مدیریت، دانشگاه افسری امام علی(ع)، تهران، ایران (نویسنده مسئول). 093825242847. s.bakhshali2022@gmail.com
2 استادیار، دانشکده فرماندهی و مدیریت، دانشگاه افسری امام علی(ع)، تهران، ایران. mehdi_maleki15@yahoo.com
10.22034/iamu.2025.2048920.3133
چکیده
در این مقاله هدف اصلی، بررسی تأثیر امنیت اقتصادی و مخارج نظامی بر رشد اقتصادی ایران است. باتوجه‌به اینکه مخارج نظامی می‌تواند از کانال تأثیرگذاری بر امنیت اقتصادی و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی روی رشد اقتصادی کشور مؤثر واقع شود؛ لذا اثرات تعاملی مخارج نظامی با امنیت اقتصادی و همچنین اثرات تعاملی مخارج نظامی با سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر رشد تولید ناخالص داخلی بررسی گردیده است. در این پژوهش از داده‌های سری زمانی برای دوره زمانی ۱۹۹۶ تا ۲۰۲۲ به روش رگرسیون حداقل مربعات معمولی (OLS) و از متغیرهای مخارج نظامی به‌صورت درصدی از GDP ، امنیت اقتصادی (WGI) با استفاده از شاخص‌های حکمرانی خوب ارائه شده توسط بانک جهانی و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) استفاده گردیده است. آزمون‌های آماری جارک - برا برای نرمال بودن متغیرها و آزمون دیکی فولر تعمیم‌یافته برای پایایی داده‌ها و همچنین آزمون‌های خودهمبستگی سریالی، ناهمسانی واریانس و هم‌خطی بین متغیرها در مدل برآورد شده، انجام شده است. نتایج حاصل از برآورد مدل اقتصادسنجی نشان می‌دهد که اثرات متغیرهای مخارج نظامی، امنیت اقتصادی، اثر تعاملی مخارج نظامی و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و همچنین اثر تعاملی مخارج نظامی و امنیت اقتصادی بر روی رشد اقتصادی ایران در طی دوره بررسی، مثبت و معنادار است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

·     ابوالفتحی، محمد و قنبری، لقمان. (۱۳۹۸). بررسی موانع و راهکارهای تحقق حکمرانی خوب در ایران با تأکید بر سرمایه اجتماعی در سطح کلان. پژوهش‌های راهبردی سیاست، 8(۲۹), 9-41.
·     احمدی، محدثه،  محمودزاده، محمود و قویدل دوست کوئی، صالح . (1401). اثر اجزای مخارج دولت بر رشد اقتصادی ایران رویکرد رگرسیون غیرخطی انتقال هموار)۱۳۹۸-۱۳۵۰). مدلسازی اقتصادسنجی، 7(2)، 43-66.    
·     اسدی دربندی، طناز. (1397). تاثیر صلح و امنیت بر رشد و توسعه اقتصادی کشورها در شرایط ناشی از جهانی شدن (با تاکید بر رویکرد نوین صلح و توسعه اقتصادی)، نشریه آفاق علوم انسانی، 2(13)، 49-68.
·     اسماعیل نیا، علی اصغر و وصفی اسفستانی، شهرام. (1395). تاثیر امنیت بر رشد اقتصادی در ایران و برخی کشورهای منتخب. پژوهشنامه اقتصادی، 16(61 )، 127-154.
·     ایزدخواستی، حجت و تیموری، حبیب اله. (1398). معمای امنیت، هزینه‌های دفاعی و رشد اقتصادی با درنظرگرفتن بدهی خارجی در کشورهای منا: رویکرد پانل دیتای همزمان. اقتصاد مقداری (بررسیهای اقتصادی)، 16(1 )، 99-126.
·       بیضایی، سید ابراهیم. (۱۳۸۰). رابطه بین مخارج نظامی و برخی متغیرهای اقتصادی در ایران ۱۳۷۶-۱۳۷۵. علوم انسانی دانشگاه الزهرا(س)، 11(37-38)، 47-75.
·     پور علی، منیره، رجایی، یداله و دالمن پور، محمد. (۱۳۹۹). اثرات متغیرهای کلان اقتصادی و نهادی بر رشد اقتصادی کشورهای منتخب درحال‌توسعه. اقتصاد کاربردی، 10(32-33)، 79-96.
·     پورصادق، ناصر و کاشمری، علی. (1397). تأثیر هزینه‌های نظامی و مصرفی دولت بر رشد اقتصادی کشورهای منطقه خلیج فارس. مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، 2(6 )، 7-19.
·     پیراسته، مرتضی. (1396). بررسی نقش نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در تحقق دولت اسلامی مبتنی بر بیانات مقام معظم رهبری (مدظله العالی). بصیرت و تربیت اسلامی، 14(40 )، 93-126.
·     تاجعلی، الهام و مولایی، محمد . (1394). بررسی و مقایسۀ اثر مخارج نظامی و غیر نظامی بر رشد اقتصادی ایران. فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی، 4(14)، 97-124.
·     توکلیان، حسین و صدرائی، محمد حسین . (1400). تحلیل آثار اقتصاد کلان مخارج دفاعی در چارچوب مدل تعادل عمومی پویای تصادفی برای ایران. فصلنامه اقتصاد دفاع و توسعه پایدار، 6(20)، 71-99.
·     جعفری سرشت، داود، سلمان‌پور، علی و شکوهی فرد، سیامک. (۱۳۹۸). اثر امنیت اقتصادی و تجارت خارجی بر رشد اقتصادی (مطالعه موردی: کشورهای منتخب عضو سازمان کنفرانس اسلامی). نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامی، ۸ (۲۷):۱۵۷-۱۷۳.
·     حسنی صدرآبادی، محمدحسین و عزیزنژاد، صمد. (1386). هزینه دفاعی و تأثیر آن بر رشد اقتصادی (مدل عرضه و تقاضای کل برای ایران). پژوهشهای اقتصادی ایران، 9(30)، 193-212.
·     حسنی صدرآبادی، محمدحسین و کاشمری، علی. (1387). تاثیر مخارج دفاعی بر رشد اقتصادی و اثر غیر مستقیم آن بر مصرف خصوصی در ایران (بررسی مدل طرف عرضه اقتصاد). پژوهش های رشد و توسعه پایدار (پژوهشهای اقتصادی)، 8(2)، 25-40.
·     خداداد کاشی، فرهاد، نورانی آزاد، سمانه و شاطری، سمیه. (1399). تأثیر اندازه دولت و حکمرانی بر رشد اقتصادی کشورهای حوزه سند چشم انداز (رویکرد آستانه ای غیرخطیGMM)، فصلنامه پژوهش های رشد و توسعه اقتصادی، 11(41)، 35-52.
·     خزائی فر، ابوالفضل، بلندیان، غلامحسین ، شاه محمدی، محمد و خسروی، محمد علی . (1402). نسبت حکمرانی خوب و پایداری امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران. مطالعات بین‌ رشته‌ای دانش راهبردی، 13(51)، 59-35.
·     دوله، فاطمه، سیف‌اللهی، سیف‌الله و زنجانی، حبیب‌الله. (۱۳۹۸). مطالعه زمینه‌ها و موانع شکل‌گیری حکمرانی خوب در ایران معاصر. فصلنامه علمی-پژوهشی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، 13(2)، 123-154.
·     سازوار، منصور و نصراللهی، زهرا . (1401). تأثیر هزینه‌های نظامی بر اقتصاد سایه در ایران. فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد مقداری، 19(3), 33-61.
·     شاه‌آبادی، ابوالفضل و مهری تلیابی، فریبا (۱۳۹۵). تأثیر نهاد حکمرانی کشور میزبان بر درآمد گردشگری کشورهای درحال‌توسعه منتخب، مجله برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، 5(16)، 8-30.
·     عباسیان، عزت اله، امینی، پرویز و علیزاده، حمید . (1394). اقتصاد دفاعی در نیروهای مسلح و تأثیر آن بر رشد اقتصادی ایران. مجلس و راهبرد، 22(83)، 151-178.
·     عنایت، ناصر، مطلبی، مسعود و طاهری، ابوالقاسم. (۱۴۰۱). بررسی نقش حکمرانی خوب در رشد اقتصادی در ج.ا.ایران (۱۳۸۵-۱۳۹۸): «کیفیت قوانین و مقررات» و «کارایی اثربخشی دولتی». فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی، ۴(شماره ویژه (ویژه‌نامه جستارهای نوین فقه و حقوق۱۴۰۱))، ۱۹-۳۹.
·     غفاری، فرهاد و نیک‌نژاد، الهام. (۱۳۹۱). بررسی تأثیر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر رشد اقتصادی برخی از کشورهای منطقه منا. اقتصاد مالی (اقتصاد مالی و توسعه)، 6(۲۰)، 147-172.
·     قاضی‌زاده، علیرضا و ریحانی، علیرضا. (۱۴۰۱). درهم‌تنیدگی نهادی و حکمرانی امنیت ملی در جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه مطالعات راهبردی، ۲۵(۴)، ۷-۲۸.
·     کریمی پتانلار، سعید و باجلان، علی اکبر . (1393). اثر سهم مخارج بودجه‌ای نظامی بر رشد اقتصادی در ایران. پژوهش‌های اقتصادی ایران، 19(61)، 63-82.
·     کمیجانی، اکبر و سلاطین، پروانه. (۱۳۸۷). تأثیر حکمرانی خوب بر رشد اقتصادی در گروه کشورهای منتخب OPEC و .OECD مدل‌سازی اقتصادی، ۲(۲ (پیاپی ۶))، ۱-۲۴.
·     گل خندان، ابوالقاسم . (1398). مخارج دفاعی، تهدیدات خارجی و رشد اقتصادی: مطالعه تجربی ایران. علوم و فنون نظامی، 15(48), 41-69.
·     ملکشاهی، مجتبی، کشیشیان سیرکی، گارینه و حسنی فر، عبدالرحمن . (1400). وضعیت حکمرانی خوب و امنیت ملی در جمهوری اسلامی ایران (1397-1390). ماهنامه جامعه شناسی سیاسی ایران، 4(4)، 370-388.
·     ملکی شهریور، مجتبی. (1401). هزینه‌های نظامی جمهوری اسلامی ایران. سیاست دفاعی، 31(118)، 65-101.
·     منصورلکورج، کیانوش، بختیاری، صادق و قبادی، سارا . (1403). نقش حکمرانی خوب و سرمایه انسانی در جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و رشد اقتصادی (منتخبی از کشورهای درحال‌توسعه). دانش سرمایه‌گذاری،13(50)، 263-286.
·     منظور، داوود و صیقلانی، شهبد. (1401). اثر مخارج نظامی بر متغیرهای اقتصاد کلان ایران (رویکرد تعادل عمومی پویای تصادفی). فصلنامه اقتصاد دفاع و توسعه پایدار، 7(23)، 9-35.
·     مولایی، محمد. (۱۳۹۹). بررسی اثر انواع سرمایه خارجی بر رشد اقتصادی ایران. پژوهشهای اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، 20(1)، ۱۰۳-۷۹.
 
·       Afonso, A. & Jalles, T. J. (2014), Fiscal Composition and Long-term Growth,Working Paper Series, (46)3: 349-358.
·       Aizenman, J. & Glick, R. (2006). Military Expenditure, Threats and Growth. The Journal of International Trade & Economic Development,15(2), 129–155.
·       Albert J.F. Yang & William N. Trumbull & Chin Wei Yang & Bwo‐Nung Huang, 2011. "On The Relationship Between Military Expenditure, Threat, And Economic Growth: A Nonlinear Approach," Defence and Peace Economics, Taylor & Francis Journals, vol. 22(4), pages 449-457, April.
·       Aziz, N. and Asadullah, M.N. (2017), "Military spending, armed conflict and economic growth in developing countries in the post-Cold War era", Journal of Economic Studies, Vol. 44 No. 1, pp. 47-68. https://doi.org/10.1108/JES-01-2015-0021
·       Dirks, M. & Schmidt, T. (2023). The Relationship between Political Instability and Economic Growth in Advanced Economies: Empirical Evidence from a Panel VAR and a Dynamic Panel FE-IV Analysis. Ruhr Economic Papers 1000, RWI - Leibniz-Institut für Wirtschaftsforschung, Ruhr-University Bochum, TU Dortmund University, University of Duisburg-Essen.
·       Dunne, J. P., Smith, R. P., & Willenbockel, D. (2005). MODELS OF MILITARY EXPENDITURE AND GROWTH: A CRITICAL REVIEW. Defence and Peace Economics, 16(6), 449–461. https://doi.org/10.1080/10242690500167791
·       Edokat, E. T., Ngongang, E., & Zeh, S. R. A. (2023). Effects of armed conflict on economic growth in sub- Saharan Africa. Eximia, 6(1), 28–56. Retrieved from https://eximiajournal.com/index.php/eximia/article/view/218
·       Hendrickson, J.R., R.A. William Salte & B.C. Albrecht. (2018). Preventing Plunder: Military Technology, Capital Accumulation and Economic Growth, Journal of Macroeconomics, Vol.58, pp: 154-173.
·       Hou, Na. (2009). "Arms Race, Military Expenditure and Economic Growth inIndia", University of Birmingham Research Archive.
·       Kolinets, L., & Oleksandr Dluhopolskyi, O. (2024). Military spending and economic growth: Is there an interdependence? Case of developed countries. In New Trends in Contemporary Economics, Business and Management. Selected Proceedings of the 14th International Scientific Conference “Business and Management 2024”, pp. 80–87. https://doi.org/10.3846/bm.2024.1261
·       Kollias, C., C. Naxakisb and L. Zarangasb (2004). "Defense Spending and Growth in Cyprus: A Causal Analysis", Defense and Peace Economics, Vol. 15 (3).
·       Luqman Saeed (09 Oct 2023): The Impact of Military Expenditures on Economic Growth: A New Instrumental Variables Approach, Defence and Peace Economics, DOI: 10.1080/10242694.2023.2259651
·       Mowlaei, M. , & Golkhandan, A. (2015). Dynamic Analysis of the Impact of Military Expenditure on Economic Growth in Oil and Non-Oil Countries in the Middle East. Iranian Economic Review, 19(2), 238-250. doi: 10.22059/ier.2015.56081
·       Myo, K.M. (2013). Military Expenditures and Economic Growth in Asia. Annual International Conference on Economics and Security, Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), pp. 1-50.
·       Öcal, N., Yıldırım, J.,  & KESKİN, H. İ., (2011).  Military Expenditures, Economic Growth and Spatial Spillovers: A Global Perspective . International Conference On Applied Economics ? ICOAE (pp.811-821). Prugia, Italy               
·       Ofino, E. E., & Orisadare, M. A. (2020). Analysis of Causal Nexus between Defense Spending and Economic Growth in Nigeria: A Toda-Yamamoto Approach. The Economics and Finance Letters, 7(1), 76-84.
·       Phiri, A.(2016). Does military spending nonlinearly affect economic growth in South Africa? Defense and Peace Economics, 4(1), 19-32.
·       Pradhan, R.P. (2010). Defense Spending and Economic Growth in China, India, Nepal and Pakistan: Evidence from Cointegrated Panel Analysis. International journal of economics and finance, 2, 65.
·       Raifu, Isiaka Akande and Aminu, Alarudeen, The Effect of Military Spending on Economic Growth in MENA: Evidence from Method of Moments Quantile Regression (January 9, 2023). Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=4320946 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4320946
·       Raju, M.H., Ahmed, Z. Effect of military expenditure on economic growth: evidences from India Pakistan and China using cointegration and causality analysis. Asian j. Ger. Eur. stud. 4, 3 (2019). https://doi.org/10.1186/s40856-019-0040-6
·       Saba, C. S., & Ngepah, N. (2020). Nexus between defence spending, economic growth and development: evidence from a disaggregated panel data analysis. Economic Change and Restructuring, 55(1), 109-151.
·       Shahbaz, M., Afza, T., & Shabbir, M. S. (2012). DOES DEFENCE SPENDING IMPEDE ECONOMIC GROWTH? COINTEGRATION AND CAUSALITY ANALYSIS FOR PAKISTAN. Defence and Peace Economics, 24(2), 105–120. https://doi.org/10.1080/10242694.2012.723159
·       Yildirim, J., Sezgin, S., & Ocal, N., (2005). Military expenditure and economic growth in Middle Eastern countries: A dynamic panel data analysis. DEFENCE AND PEACE ECONOMICS , vol.16, no.4, 283-295.