پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشگاه افسری امام علی(ع) بر اساس سبک‌های تفکر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، دانشگاه تهران

2 استاد روان‌شناسی، دانشگاه تهران

3 دانشیار روان‌شناسی، دانشگاه تهران

4 دانشیار مدیریت آموزشی، دانشگاه افسری امام علی(ع)

چکیده

چکیده
هدف از اجرای این پژوهش پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی دانشجویان بر اساس سبک‌های تفکر بود. تعداد 705 دانشجوی دانشگاه افسری امام علی(ع) به روش نمونه‌برداری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. برای سنجش متغیر سبک‌های تفکر از پرسش‌نامۀ فرم کوتاه سبک‌های تفکر اشترنبرگ و واگنر (1992) استفاده شد. برای اندازه‌گیری پیشرفت تحصیلی دانشجویان میانگین کل نمره‌های آنها در دروس مصوب دانشگاهی محاسبه گردید. نتایج تحقیق نشان داد که سبک‌های تفکر سلسله‌مراتبی، کلی، بیرونی، قانون‌گذاری، قضایی و سبک‌های تفکر نوع اول با پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت معنی‌دار، و سبک تفکر درونی با پیشرفت تحصیلی رابطه منفی معنی‌دار دارند. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که در کل دانشجویان، ضریب همبستگی چندگانه بین سبک‌های تفکر و پیشرفت تحصیلی 0.19 است و سبک‌های تفکر قانون‌گذاری (سبک تفکر نوع اول)، جزئی (سبک تفکر نوع دوم) و بیرونی (سبک تفکر نوع سوم)، 3.7 درصد از واریانس پیشرفت تحصیلی را تبیین کرده‌اند. در دانشجویان سال اول، ضریب همبستگی چندگانه بین سبک‌های تفکر و پیشرفت تحصیلی 0.29 است و سبک‌های تفکر سلسله‌مراتبی و کلی (سبک‌های تفکر نوع اول)، 8.2 درصد از واریانس پیشرفت تحصیلی را تبیین کردند. در دانشجویان سال دوم، همبستگی چندگانه 0.28 است و سبک تفکر بیرونی (سبک تفکر نوع سوم) 7.4 درصد از واریانس پیشرفت تحصیلی را تبیین کرده است. بین سبک‌های تفکر و پیشرفت تحصیلی دانشجویان سال سوم رابطۀ معنی‌داری مشاهده نشد. این نتایج در ارتباط با پژوهش‌های گذشته مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها


فهرست منابع

استکی، مهناز. کوشکی، شیرین؛ و واعظ، الهام (1389). رابطه سبک‌های تفکر و انگیزش پیشرفت با پیشرفت تحصیلی ریاضی در دانش‌آموزان. تحقیقات روانشناختی، 2، 93-105.

امامی‌پور، سوزان و سیف، علی‌اکبر (1382). بررسی تحولی سبک‌های تفکر در دانش‌آموزان و دانشجویان و رابطه آنها با خلاقیت و پیشرفت تحصیلی. فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، 2(3)، 35-56.

بخشایش، علیرضا (1391). بررسی مقایسه‌ای رابطه بین سبک‌های تفکر و راهبردهای یادگیری با عملکرد تحصیلی در میان دانشجویان دختر دانشگاه‌های دولتی و آزاد یزد. فصلنامه علمی پژوهشی زن و جامعه، 3(4)، 91-113.

پیرمحمدی، غلامرضا. خدایی، علی. یوسفی، هادی. شریعتی، فرهاد و دستا، مهدی (1389). رابطه سبک‌های تفکر و رویکردهای یادگیری با پیشرفت تحصیلی دانشجویان دختر و پسر. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 2(1)، 69-94.

حجازی، الهه. لواسانی، مسعود و بابایی، ابوالفضل (1390). رابطۀ ادراک از ساختار هدفی کلاس، سبک‌های تفکر، رویکردهای یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانشجویان. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 2(3)، 28-38.

خسروی بابادی، علی‌اکبر. کوشکی، شیرین و باقری، ابراهیم (1391). بررسی عملی بودن، اعتبار، روایی و نرم‌یابی پرسشنامه سبک‌های تفکر استرنبرگ بر روی کارکنان شرکت گاز استان خراسان رضوی و رابطه آن با رضایت شغلی. تحقیقات روانشناختی، 16، 27-50.

رضوی، عبدالحمید و علی‌شیری، احمد (1384). بررسی تطبیقی رابطه بین سبک‌های تفکر دختران و پسران دبیرستانی با پیشرفت تحصیلی آنان. فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، 12، 86-108.

سرمد، زهره (1388). آمار استنباطی: گزیده‌ای از تحلیل‌های آماری تک‌متغیری. تهران: انتشارات سمت.

شکری، امید. خدایی، علی. دانشورپور، زهره. طولابی، سعید و فولادوند، خدیجه (1388). کاربردپذیری نظریه خود- مدیریتی روانی استرنبرگ در موقعیت‌های تحصیلی: سبک‌های تفکر و پنج رگه بزرگ شخصیتی. مجله علوم رفتاری، 10، 286-297.

شکری، امید. کدیور، پروین. فرزاد، ولی‌الله. سنگری، علی‌اکبر و غنایی، زیبا (1385). نقش رگه‌های شخصیت و سبک‌های تفکر بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان: ارائه مدل‌های علّی. فصلنامه روان‌شناسان ایرانی، 7، 219-235.

فتح‌اللهی، علی‌اکبر و هومن، حیدرعلی (1384). بررسی عملی بودن، اعتبار، روایی و نرم‌یابی مقیاس سنجش سبک‌های تفکراسترنبرگ- واگنر برای مدیران مؤسسات عالی تهران. فصلنامه روان‌شناسی و علوم تربیتی، 2، 93-122.

فرزاد، ولی‌الله. کدیور، پروین. شکری، امید و دانشورپور، زهره (1386). بررسی تحلیل عاملی تأییدی و همسانی درونی پرسشنامه سبک‌های تفکر (فرم کوتاه) در دانشجویان. فصلنامه روان‌شناسی دانشگاه تبریز، 6، 89-110.

فرهوش، معصومه و احمدی، مهرناز (1392). رابطه سبک‌های تفکر و راهبردهای یادگیری با انگیزش پیشرفت. روان‌شناسی تحولی: روان‌شناسان ایرانی، 35، 297-306.

گل‌شکوه، فرزانه. احدی، حسن. عنایتی، میرصلاح‌الدین. عسگری، پرویز. حیدری، علیرضا و پاشا، غلامرضا (1388). رابطه بین سبک‌های تفکر، انگیزه پیشرفت، پیشرفت تحصیلی و خلاقیت با کارآفرینی دانشجویان. یافته‌های نو در روان‌شناسی، 10، 105-118.

محمودی، غلامرضا. جوادی، محمدجعفر و صحرائی، محسن (1392). رابطه سبک‌های تفکر و تیپ‌های شخصیت با انگیزش پیشرفت در دانش‌آموزان دوره راهنمایی. تحقیقات روانشناختی، 18، 1-14.

معنوی‌پور، داوود و خراسانی، بهناز (1384). اعتبار، روایی و هنجاریابی پرسشنامه سبک‌های تفکر در دانشجویان. فصلنامه علوم تربیتی و زمینه‌های وابسته، 1، 87-103.

هومن، حیدرعلی (1388). مدل‌یابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم‌افزار لیزرل. تهران: انتشارات سمت.

 

Bernardo, A. B. I., Zhang, L.-F., & Callueng, C. M. (2002). Thinking styles and academic achievement among Filipino students. The Journal of Genetic Psychology, 163(2), 149–163.

Busato, V. V., Prins, F. J., Elshout, J. J., & Hamaker, C. (2000). Intellectual ability, learning style, personality, achievement motivation and academic success of psychology students in higher education. Personality and Individual Differences, 29, 1057–1068.

Cano-Garcia, F., & Hughes, E. H. (2000). Learning and thinking styles: An analysis of their interrelationship and influence on academic achievement. Educational Psychology, 20(4), 413–430.

Chamorro-Premuzic, T., & Furnham, A. (2003). Personality traits and academic examination performance. European Journal of Personality, 17, 237–250.

Chamorro-Premuzic, T., & Furnham, A. (2004). A possible model for explaining the personality-intelligence interface. British Journal of Psychology, 95, 249–264.

Driskell, J. E., Hogan, J., Salas, E., & Hoskin, B. (1994). cognitive and personality predictors of training performance. Military Psychology, 6(1), 31–46.

Fan, W., & Zhang, L.-F. (2009). Are achievement motivations and thinking styles related: A visit among Chinese university students. Learning and Individual Differences, 19(2), 299–303.

Fan, W., Zhang, L.-F., & Watkins, D. (2010). Incremental validity of thinking styles in predicting academic achievements: An experimental study in hypermedia learning environments. Educational Psychology, 30(5), 605–623.

Fer, S. (2005). Validity and reliability of the Thinking Styles Inventory. Educational Sciences: Theory & Practice, 5(1), 55–68.

Fjell, A. M., & Walhovd, K. B. (2004). Thinking styles in relation to personality traits: An investigation of the Thinking Styles Inventory and NEO-PI-R. Scandinavian Journal of Psychology, 45(4), 293–300.

Furnham, A., & Chamorro-Premuzic, T. (2004). Personality and intelligence as predictors of statistics examination grades. Personality and Individual Differences, 37, 943–955.

Grigorenko, E. L., & Sternberg, R. J. (1997). Styles of thinking, abilities, and academic performance. Exceptional Children, 63(3), 295–312.

Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2007). Attachment in Adulthood: Structure, Dynamics, and Change. New York: Guilford Press.

Murphy, A., & Janeke, H. (2009). The relationship between thinking styles and emotional intelligence. South African Journal of Psychology, 39, 357–375.

Nikoupoor, J., Alam, M., & Tajbakhsh, M. (2012). Thinking style and achievement motivation: A survey study among Iranian EFL learners. International Journal of English and Literature, 2(3), 89−104.

O’Connor, M., & Paunonen, S. (2007). Big Five personality predictors of post-secondary academic performance. Personality and Individual Differences, 43, 971–990.

Park, S. K., Park, K. H., & Choe, H. S. (2005). Relationship between thinking styles and scientific giftedness in Korea. Journal of Secondary Gifted Education, 16(2–3), 87–97.

Sternberg, R. J. (1997). Thinking Styles. Cambridge: Cambridge University Press.

Sternberg, R. J., & Grigorenko, E. L. (1993). Thinking styles and the gifted. Roeper Review, 16(2), 122–131.

Sternberg, R. J., & Williams, W. M. (1997). Does the Graduate Record Examination predict meaningful success in the graduate training of psychologists? A case study. American Psychologist, 52, 630–641.

Zhang, L.-F. (1999). Further cross-cultural validation of the theory of mental self-government. Journal of Psychology, 133(2), 165–181.

Zhang, L.-F. (2000). Relationship between Thinking Styles Inventory and Study Process Questionnaire. Personality and Individual Differences, 29, 841–856.

Zhang, L.-F. (2001a). Do styles of thinking matter among Hong Kong secondary school students? Personality and Individual Differences, 31, 289–301.

Zhang, L.-F. (2001b). Thinking styles and personality types revisited. Personality and Individual Differences, 31, 883–894.

Zhang, L.-F. (2001c). Do thinking styles contribute to academic achievement beyond self-rated abilities? The Journal of Psychology, 135(6), 621–637.

Zhang, L.-F. (2002a). Measuring thinking styles in addition to measuring personality traits? Personality and Individual Differences, 33, 445–458.

Zhang, L.-F. (2002b). Thinking styles and modes of thinking: Implications for education and research. The Journal of Psychology, 136(3), 245–261.

Zhang, L.-F. (2002c). Thinking styles: Their relationships with modes of thinking and academic performance. Educational Psychology, 22(3), 331–348.

Zhang, L.-F. (2004). Revisiting the predictive power of thinking styles for academic performance. The Journal of Psychology, 138(4), 351–370.

Zhang, L.-F. (2005). Validating the theory of mental self-government in a non-academic setting. Personality and Individual Differences, 38(8), 1915–1925.

Zhang, L.-F. (2007). Intellectual styles and academic achievement among senior secondary school students in rural China. Educational Psychology, 27, 675–692.

Zhang, L.-F., & Higgins, P. (2008). The predictive power of socialization variables for thinking styles among adults in the workplace. Learning and Individual Differences 18(1), 11–18.

Zhang, L.-F., & Postiglione, G. A. (2001). Thinking styles, self-esteem, and socio-economic status. Personality and Individual Differences, 31(8), 1333–1346.

Zhang, L.-F., & Sachs, J. (1997). Assessing thinking styles in the theory of mental self-government: A Hong Kong validity study. Psychological Reports, 81, 915–928.

Zhang, L.-F., & Sternberg, R. J. (1998). Thinking styles, abilities, and academic achievement among Hong Kong university students. Educational Research Journal, 13, 41–62.

Zhang, L.-F., & Sternberg, R. J. (2000). Are learning approaches and thinking styles related? A study in two Chinese populations. The Journal of Psychology, 134(5), 469–489.

Zhang, L.-F., & Sternberg, R. J. (2005). A threefold model of intellectual styles. Educational, Psychology Review, 17(1), 1–53.

Zhang, L.-F., & Sternberg, R. J. (2009). Perspectives on the Nature of Intellectual Styles. New York: Springer.

Zhang, L.-F., & Wong, Y.-H. (2011). Hardiness and thinking styles: Implications for higher education. Journal of Cognitive Education and Psychology, 10(3), 294–307.

Zhang, L.-F., Sternberg, R. J. & Rayner, S. (2012). Handbook of Intellectual Styles: Preferences in Cognition, Learning, and Thinking. New York: Springer.