فصلنامه مدیریت نظامی

فصلنامه مدیریت نظامی

تدوین راهبردهای پدافند غیرعامل برای زیرساخت های حیاتی به منظور مقابله با تهدیدات زیستی با استفاده از تکنیک SWOT (مورد پژوهی: فرودگاه های غیر نظامی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مسعود دارابی 1
محمد حسن عطایی کچویی 2
محمد حسین عارف نیا 3
امیر فرهادی نیا 4
1 استادیار دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران ایران (نویسنده مسئول) ایمیل: masuod.darabi@gmail.com
2 دانشجوی دکتری مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران. Mh.Ataee@yahoo.com
3 دانش آموخته دکتری و پژوهشگر دانشگاه صنعتی مالک اشتر،تهران،ایران m.arefnia99@sndu.ac.ir
4 دانش آموخته .کارشناسی ارشد.مهندسی صنایع دانشگاه آزاد.واحدسمنان.سمنان.ایران
10.22034/iamu.2025.2048500.3128
چکیده
هدف این مقاله تدوین راهبردهای پدافند غیرعامل برای فروگاه های غیر نظامی کشور به منظور مقابله با تهدیدات زیستی با استفاده از تکنیک SWOT است. در این راستا در گام اول به شناخت محیط فرودگاه های غیر نظامی و شناسایی دارایی های کلید آن و سپس به تبیین تهدیدات زیستی و ابعاد مختلف آن در فرودگاه های غیر نظامی پرداخته شده است. در گام دوم پژوهش با بهره گیری از نظرات جامعه خبرگان پژوهش تنظیم، توزیع و تکمیل پرسشنامه بسته نیمه ساختار یافته در میان جامعه خبرگان که از طریق نمونه گیری قضاوتی هدفمند انتخاب گردیده است به شناسایی عوامل داخلی(قوت و ضعف) و عوامل خارجی (تهدیدها و فرصت ها) مبادرت شده و در سپس در فضای نخبگانی به تدوین مطلوبیت های راهبردی برای فرودگاه های غیر نظامی پرداخته شده است. در گام سوم از پژوهش با تجزیه تحلیل راهبردی به تولید پیشران ها و چالش های پیشروی فرودگاه های غیر نظامی در برابر تهدیدات زیستی اشاره شده است و سپس از طریق ماتریس ارزیابی موقعیت راهبردی در مختصات دکارتی رویکرد ارائه راهبرد انتخاب گردیده و اهداف راهبردی در فرودگاه های غیر نظامی با تاکید بر اصول پدافند غیرعامل تدوین گردیده است و در گام چهارم پژوهش به تدوین راهبردها و سپس اولویت بندی آنها با بهره گیری از شاخص های میزان اهمیت، میزان فوریت در اقدام و امکان عملیاتی سازی مبادرت گردیده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که وضعیت موجود فرودگاه های غیر نظامی در حالت رقابتی قرار گرفته و معطوف به قوت است
کلیدواژه‌ها
راهبرد
فرودگاه های غیر نظامی
تهدیدات زیستی
زیرساخت های حیاتی
پدافند غیرعامل
موضوعات
  • (سیاست های کلی نظام در حوزه ی پدافند غیرعامل-بند اول، (1389)، مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام)
  • احمدوند، 1399، جزوه درسی مدیریت راهبردی، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی، تهران
  • اسکندری، حمید و جلالی فرهانی، غلامرضا، (1392)، تهدید با فناوری نوین، انتشارات بوستان حمید، تهران
  • اصغریان جدی، احمد (1386). الزامات معمارانه در دفاع غیرعامل پایدار. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
  • بهبهانی، حمید و ایمانی، مختار، 1373: طرح و محاسبه فرودگاه، انتشارات دانشگاه علم و صنعت، تهران
  • بهنیا، کامبیز، 1364، طرح فرودگاه ها، مرکز نشر دانشگاهی، تهران
  • بیات آقبلاقی، محسن (1390)، ترجمه گزارش شماره 452: ارزیابی ریسک و راهنمای کاهش پتانسیل حملات تروریستی. سازمان مدیریت شرایط اضطراری فدرال آمریکا، شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران
  • جلالی فراهانی، غلامرضا (1390). پدافند غیرعامل در سازه های زیرزمینی. تهران: سازمان پدافند غیرعامل کشور.
  • جلالی فراهانی، غلامرضا (1390). جزوه ی درس آشنایی با تهدیدات و انواع آن. تهران : دانشگاه صنعتی مالک اشتر.
  • جلالی فراهانی، غلامرضا . عطایی کچویی، محمد حسن(1400)، پایداری و بازدارندگی در فرودگاه های غیر نظامی، انتشارات دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران
  • جلالی فراهانی، غلامرضا (1391). چهار گفتار در باب پدافند غیرعامل. تهران : نشر محدث.
  • جلالی فراهانی، غلامرضا (1391). مقدمه ای بر روش و مدل برآورد تهدیدات در پدافند غیرعامل. تهران : مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه جامع امام حسین(ع).
  • جلالی فراهانی، غلامرضا و هاشمی فشارکی، سید جواد (1389). پدافند غیرعامل در آیینه قوانین و مقررات. تهران: سازمان پدافند غیرعامل کشور.
  • جلالی فرهانی، غلامرضا و اسکندری، حمید ، (1389)، دانستنی های پدافند غیر عامل ویژه مدیران دستگاه های اجرایی، چاپ دوم، انتشارات بوستان حمید
  • خاکی، غلامرضا (1389). روش تحقیق با رویکردی به پایان‌نامه نویسی. تهران:چاپ اول انتشارات فوژان.
  • خاکی، غلامرضا (چاپ دوم 1391). روش تحقیق با رویکردی به پایان‌نامه نویسی. تهران: انتشارات فوژان.
  • زرگان، جمیل؛ دهنوی، جلیل.(1395). تهدیدات امنیتی بیوتروریسم و راه های مقابله آن با رویکرد پدافند غیرعامل، فصلنامه پژوهش های حفاظتی- امنیتی دانشگاه جامع امام حسین(ع)، سال پنجم، شماره 19، پاییز 95: صص 110-91.
  • زیاری، کرامت اله (1386). برنامه ریزی کاربری اراضی شهری. یزد: انتشارات دانشگاه یزد.
  • سازمان پدافند غیر عامل-معاونت اطلاعات،(1391)، انواع تهدیدات و نحوه بررسی و ارزیابی آنها.
  • سازمان پدافند غیرعامل کشور، معاونت مدیریت بحران و دفاع غیر نظامی (1390). راهنمای پدافند غیرعامل در مدیریت بحران ناشی از جنگ.
  • صدرالدین متولی و فهیمه خطیبی نوری، (1390)، ارزیابی آسیب پذیری شهری در برابر زلزله در منطقه 9 تهران- مطالعه موردی: فرودگاه مهرآباد تهران، همایش ملی آرمان شهر ایران، مازندران
  • صفار زاده محمود و معصومی غلامرضا، (1383)، برنامه ریزی و طراحی فرودگاه، جلد اول،چاپ دوم، مرکز چاپ و انتشار موسسه عالی آموزش و پژوهش سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، تهران
  • صفار زاده محمود و معصومی غلامرضا، (1383)، برنامه ریزی و طراحی فرودگاه، جلد دوم،چاپ دوم، مرکز چاپ و انتشار موسسه عالی آموزش و پژوهش سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، تهران
  • عبداله خانی، علی (1386). تهدیدات امنیت ملّی (شناخت و روش). تهران: انتشارات موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
  • عطایی کچویی. محمدحسن، 1394، ارزیابی آسیب پذیری فرودگاه های غیر نظامی در برابر تهدیدات و ارائه راهکارهای کاهش آسیب پذیری، پایان نامه دوره کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران
  • عیسی ابراهیم زاده و الهام ایزدی فر، (1388)، تحلیلی بر تحلیلی بر مکانیابی فرودگاه بین المللی شهید بهشتی اصفهان با استفاده از الگوی راهبردی SWOT، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه ای، شماره سیزدهم، صص 237-260
  • غضنفری مصطفی، (1392)، بررسی آسیب پذیری ایستگاهای مترو درون شهری(نمونه موردی: ایستگاه مترو ولیعصر)، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته پداقندغیرعامل، مجتمع دانشگاهی آمایش و پدافند غیرعامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران
  • قانون برنامه‌ی چهارم توسعه کشور-ماده121، (1383)، معاونت پژوهش و تنقیح قوانین و مقررات، نهاد ریاست جمهوری اسلامی ایران
  • قرارگاه پدافند زیستی، 1397، سازمان پدافند غیرعامل، سند راهبردی پدافند زیستی، تهران، ایران
  • گزارش طرح تحقیقاتی، (2012)، برنامه ریزی مدیریت بحران در شرایط اضطراری برای فرودگاه‌های تجاری
  • گزارش طرح تحقیقاتی،(2009)، برنامه راهبردی و عملیاتی در حوزه سلامت و محیط زیست برای فرودگاه بین‌المللی هنگ کنگ،
  • محمد علی جربان، (1392)، الزامات پدافند غیرعامل در طراحی معماری فرودگاه (نمونه موردی فرودگاه مهرآباد)، سمینار کارشناسی ارشد پدافند غیر عامل-طراحی، دانشگاه صنعتی مالک اشتر
  • والی، علی، (1392)، اصول مهندسی فرودگاه، دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی-گروه عمران
  • هاشمی فشارکی، سید جواد و قراباغی، محسن، (1390)، مبانی طراحی و ساخت فضاهای امن پناهگاهی، انتشارات نخبه سازان، تهران
  • هاشمی فشارکی، سید جواد و محمود زاده، امیر (1391). فرهنگ توصیفی دفاع غیرعامل. اصفهان: انتشارات علم آفرین.
  • Jalali Farahani.Gh, Ataee Kachoee Mh, (2017), Vulnerability assessment of critical infrastructure protection(Case : International Civilin Airport)
  • Alexander T.Wells and Seth Young,2004, Airport Planning and Management, Fifth Edition, MC-Grow Hill Company, USA
  • Annex 17, 2006, safeguarding international civil aviation against act of unlawful interference, ICAO Standard Series
  • Cioaca Catalin, 2013, Critical aviation infrastructures vulnerability assessment to terrorist threats, Air Force ACADEMY, Romania
  • Fema426, 2003, Reference Manual to Mitigation Potential Terrorist Attacks Against Buildings, Federal Emergency Management Agency, USA
  • Fema452, 2005, Risk Assessment, a How to guide to Mitigation Potential Terrorist Attacks Against Buildings, Federal Emergency Management Agency, USA.
  •