1
استادیار گروه معارف و الهیات دانشگاه افسری امام علی (ع
2
دانشیار گروه معارف و الهیات دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.
3
دانشجوی دکتری، رشته فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.
10.22034/iamu.2025.2013433.2949
چکیده
در منطق قرآن کریم، یکی از مهم ترین راهبرد مؤمنان در مواجهه با دشمنان، مقاومت است که از شیوهای خاص برخوردار بوده و اندیشمندان اسلامی می توانند با تجزیه و تحلیل منظومة فکریِ منسجم آن، آحاد مردم را به آن جذب کنند. اگر چه بحث مقاومت از ریشه تاریخی طولانیای در گفتمان و تجربه جهان اسلام برخوردار است اما در حوزه مطالعاتی و راهبردی نمی توان آثار مدون و مشخص چندانی را در این زمینه سراغ گرفت. در این میان، تحلیل بُعد نظامی این مکتب نیز مغفول واقع شده و هنوز به صورت دقیق و جامع، این ساحت مورد تحلیل واقع نشده است. مساله این پژوهش احصاء و تحلیل ابعاد نظامی مکتب مقاومت در قرآن کریم است. روش گردآوری اطلاعات در این پژوهش مطالعه اسنادی و رویکرد آن توصیفی و تحلیلی است. روش تحلیل داده در این پژوهش تحلیل مضمون است که با استفاده از نرم افزار Maxqda انجام شده است. براساس کدگذاری انجام شده 145 مفهوم و 13 مقوله برای بعد نظامی مکتب مقاومت در قرآن کریم شناسایی و احصاء گردید. با توجه به تحلیل مضمون اطلاعات جمعآوریشده میتوان 5 بعد «اهداف»، «مبانی»، «راهبردها»، «موانع» و «نتایج» را به عنوان «ابعاد نظامی مکتب مقاومت در قرآن کریم» شناسایی کرد.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1414 ق)، لسان العرب، بیروت: دار صادر.
ابراهیمی فر، طاهره و منوری، سیدعلی (1391)، درآمدی بر بازشناسی مفهوم قدرت در روابط بین الملل، چشم اندازها و گونهها، علوم سیاسی، دوره 8، شماره 18، صص 5-22.
احمدزاده، رضا (1398)، تحلیل مضمونی ویژگیهای جهاد در آیات قرآن کریم، فرهنگ پژوهش، دوره 12، شماره 40، صص 104-53.
اصغری، زینب، صفری، علی (1401)، بررسی الگوهای مقاومت با تمرکز بر آیات مکّی و تطبیق آن بر سیرۀ پیامبر، جامعه شناسی سیاسی ایران، شماره 27، صص .
افتخاری، اصغر (1399)، مقاومت در اسلام؛ نظریه و الگو، تهران: مؤسسهی اندیشهسازان نور.
افجه، سید علی اکبر، مصباحی مقدم، غلامرضا، خاشعی، وحید، ترابی، احمد (1398)، ارائه الگوی رفتار مصرف در اسلام با رویکرد تحلیل مضمون با تمرکز بر آیات قرآن کریم و روایات معصومین علیهم السلام، مدیریت اسلامی، دوره 27، شماره 3، صص 48-21.
بحرالعلوم، حسن، قاسمی، جواد، امامی روشناوند، معصومه (1397)، تحلیل مضمون تربیت بدنی و تقویت قوای جسمانی مبتنی بر آیات قرآن کریم، پژوهش در ورزش تربیتی، دوره 6، شماره 15، صص 94-73.
برهانیان، عبدالحسین (1383)، دشمنشناسى در قرآن، تهران: مرکز تحقیقات اسلامى سپاه.
پورفاضلی، امیر (1391)، دشمنشناسی، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
تلیس، اشلی(1383)، سنجش قدرت ملی در عصر فراصنعتی، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران.
جوادیآملی، عبدالله (1398)، تسنیم، قم: اسراء.
خامنهای، علی، بیانات دیدارهای مردمی در تاریخهای مختلف.
خمینی، روحالله (1385)، صحیفه امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى (ره).
دهخدا، علی اکبر (1377)، لغتنامه، تهران: دانشگاه تهران.
ذوعلم، علی (1392)، فرهنگ معیار از منظر قرآن کریم، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412 ق )، المفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالقلم.
زاهدی تیر، اصغر، ناجی، محمدامین (1398)، بررسی مفهوم مقاومت با رویکرد اجتماعی در آیات قرآن، مطالعات تفسیری، شماره 38، صص 236-220.
زرقانی، سیدهادی (1387)، تحلیل و ارزیابی متغیرها و شاخصهای قدرت نظامی، راهبرد دفاعی، سال ششم، شماره 23.
شاه بازپور، حسین، اخوان مقدم، زهره، محمودی، مهدی(1402)، فرهنگ مقاومت و فرایند مهندسی آن در جامعه بر اساس آموزههای قرآن ، آموزه های قرآنی، شماره 37، صص 211-181.
صلح میرزایی، سعید (1398)، اندیشه مقاومت از منظر حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی)، تهران: انقلاب اسلامی.
عابدی جعفری، حسن و همکاران (1390)، «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده های کیفی»، اندیشه مدیریت راهبردی، شماره 10، صص 151-198.
عترت دوست، محمد، نصیری، امید، غیاثی، هادی (1398)، شبکه مضامین عوامل موثر بر فقر از منظر آیات قرآن و احادیث اهل بیت(علیهم السلام)، مطالعات قرآن و حدیث، دوره 13، شماره 1، صص 187-159.
فریادرس، محسن (1401)، بررسی تحلیل ابعاد مکتب مقاومت قرآنی در مواجهه با دشمنان خارجی؛ با تاکید بر آراء مفسران و اندیشمندان اسلامی، رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس.
فضلالله، محمّدحسین (1419ق)، تفسیر مِن وَحی القرآن، بیروت: دار الطّباعة و النّشر.
قادری کنگاوری، روح الله (1392)، نظریه مقاومت در روابط بین الملل؛ رویکرد ایرانی ـ اسلامی نفی سبیل و برخورد با سلطه، سیاست دفاعی، ش 82.
قطب، سید (1412ق)، فى ظلال القرآن، بیروت - قاهره: دار الشروق.
کریمی، ابوالفضل (1396)، نقش جمهوری اسلامی ایران در هویت بخشی به مجموعه امنیتی محور مقاومت، پژوهش ملل، شماره 20، صص 1-14.
کریمی زاده، محمد، ابراهیم زاده دستجردی، رضا، نجفی نژاد، علی (1399)، شناسایی و تحلیل مؤلفههای مدیر اثربخش فرهنگی از منظر قرآن کریم، مدیریت در دانشگاه اسلامی، دوره 9، شماره 19، صص 202-185.
غلامی، نجفعلی (1391)، دشمنشناسی: بررسی اندیشههای رهبر معظم انقلاب اسلامی، قم: ولاء منتظر.
مصطفوی، حسن (1360)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
مطهرى، مرتضى (1384)، مجموعه آثار استاد شهید مطهرى، تهران: صدرا.
مغنیه، محمدجواد، (1412ق)، التفسیر الکاشف، قم: دار الکتاب الإسلامی.
مکارمشیرازی، ناصر (1371)، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
مهاجرنیا، محسن (1398)، اندیشه دفاعی اسلام، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
مهدیان، علی (1399)، طرح کلی اندیشه مقاومت، قم: سفیر صاق.
مهدی پور، آسیه (1398)، تبیین مدل مفهومی مقاومت در اندیشه آیت الله العظمی خامنهای، دانش سیاسی، دوره پانزدهم، شماره 30، صص566-539.
میرحسینی، مرتضی، قاسمی، حامد و شاورانی، مسعود (1390)، استقامت و پایداری در قرآن، ادبیات پایداری، شماره 3 و 4، صص610-549.
میرقادری، فضلالله و حسین کیانی (1391)، بنمایههای ادبیات مقاومت در قرآن، مطالعات ادبی متون اسلامی، ش1، صص 95-69.
Attride-Stirling, J. (2001), “Thematic Networks: An Analytic Tool for Qualitative Research”, Qualitative Research, Vol. 1, No. 3, Pp. 385-405.
Braun, V. & Clarke, V. (2006), “Using thematic analysis in psychology”, Qualitative Research in Psychology, Vol. 3, No. 2, Pp. 77-101.
Esudu, S. (2016). National power and international relations. Munich: GRIN Verlag.
Hohn, K. H. (2011). Geopolitics and the measurement of national power. (PhD dissertation), University of Hamburg.
Jablonsky, David, 1997; National Power, para meters, International, Interactions, Tajlort & Francis.
Mohns, Erik; Andre Bank. 2012. “Syrian Revolt Fallout: End of the Resistance Axis?”, Middle East Policy Council,-N.3,-http://www.mepc.org/journal/middle-east-policy-archives/syrian-revolt-fallout-end-resistance-axis.
Patton, M. Q. (1990), Qualitative evaluation and research methods, Thousand Oaks, CA: Sage.
Pillsbury, M. (2000). China debates the future security environment. Washington, DC: National Defense University Press.
لزگی,علینقی , عترت دوست,محمد و غیاثی فتح آباد,هادی . (1404). احصاء و تحلیل ابعاد نظامی مکتب مقاومت از منظر قرآن کریم. فصلنامه مدیریت نظامی, 25(97), 55-86. doi: 10.22034/iamu.2025.2013433.2949
MLA
لزگی,علینقی , , عترت دوست,محمد , و غیاثی فتح آباد,هادی . "احصاء و تحلیل ابعاد نظامی مکتب مقاومت از منظر قرآن کریم", فصلنامه مدیریت نظامی, 25, 97, 1404, 55-86. doi: 10.22034/iamu.2025.2013433.2949
HARVARD
لزگی علینقی, عترت دوست محمد, غیاثی فتح آباد هادی. (1404). 'احصاء و تحلیل ابعاد نظامی مکتب مقاومت از منظر قرآن کریم', فصلنامه مدیریت نظامی, 25(97), pp. 55-86. doi: 10.22034/iamu.2025.2013433.2949
CHICAGO
علینقی لزگی, محمد عترت دوست و هادی غیاثی فتح آباد, "احصاء و تحلیل ابعاد نظامی مکتب مقاومت از منظر قرآن کریم," فصلنامه مدیریت نظامی, 25 97 (1404): 55-86, doi: 10.22034/iamu.2025.2013433.2949
VANCOUVER
لزگی علینقی, عترت دوست محمد, غیاثی فتح آباد هادی. احصاء و تحلیل ابعاد نظامی مکتب مقاومت از منظر قرآن کریم. فصلنامه مدیریت نظامی. 1404;25(97):55-86. doi: 10.22034/iamu.2025.2013433.2949