فصلنامه مدیریت نظامی

فصلنامه مدیریت نظامی

شناسایی مضامین توسعه فرهنگ ورزش همگانی در نیروهای مسلح ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 . گروه مدیریت ورزشی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 گروه مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
10.22034/iamu.2026.2066015.3199
چکیده
ورزش همگانی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اصلی در ارتقای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی بوده و نقش محوری در بهبود کیفیت زندگی و تقویت انسجام اجتماعی ایفاء می‌کند. هدف از این پژوهش،شناسایی مضامین توسعة فرهنگ ورزش همگانی در نیروهای مسلح ایران بود. در این پژوهش از رویکرد کیفی و پدیدارشناسی توصیفی برای گردآوری داده‌ها استفاده شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با ۱۶ نفر از ذی‌نفعان ورزش نیروهای مسلح ایران جمع‌آوری شد که به‌صورت هدفمند و با تکنیک گلوله برفی انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از رویکرد هفت‌مرحله‌ای کلایزی انجام شد و اعتبار نتایج با بازبینی مشارکت‌کنندگان و ممیزی بیرونی افزایش یافت. تحلیل مصاحبه‌ها نشان داد که عوامل مؤثر بر توسعه فرهنگ ورزش همگانی در هفت محور شامل فرهنگ سازمانی، زیرساخت‌ها، حمایت‌های مدیریتی، آموزش و ترویج، عوامل انگیزشی، سیاست‌های دولتی و همکاری‌های بین‌سازمانی دسته‌بندی می‌شوند. مشارکت‌کنندگان به موانعی مانند نگرش‌های سنتی، کمبود زیرساخت‌ها و نبود سیاست‌های حمایتی اشاره کردند. همچنین، بر نقش آموزش، انگیزه‌بخشی و تعاملات بین‌سازمانی تأکید داشتند. نتایج نشان داد که توسعه فرهنگ ورزش همگانی در نیروهای مسلح ایران نیازمند تغییر نگرش‌های سنتی، ارتقای زیرساخت‌ها، تقویت حمایت‌های مدیریتی و آموزش مداوم است. سیاست‌های دولتی و تعاملات بین‌سازمانی نیز از عوامل کلیدی در گسترش فعالیت‌های ورزشی هستند. پیشنهاد می‌شود تحقیقات آینده، فرهنگ ورزش در نهادهای مشابه یا محیط‌های بین‌المللی را بررسی کنند تا راهبردهای جامع‌تری ارائه شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

·       آصفی، احمدعلی. (1397). شناسایی و اولویت‌بندی گروه‌های مؤثر در نهادینه‌کردن ورزش همگانی در ایران. پژوهش در ورزش تربیتی، 6(15)، 247-270.
·       بابایی، محمد، فتاح مسرور، فروغ و شاکری، نادر. (1399). مدل کیفی توسعه ورزش برای همه در ایران به روش گرندد تئوری. مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 19(49)، 95-112.
·       برقرارجهرمی، مریم، مشکل‌گشا، الهام، و شهولی کوه‌شوری، جواد. (1403). ائتلاف‌های ورزشی و نظریۀ بازی‌ها: مقیاس رقابت‌پذیری بازیگران اصلی توسعه ورزش همگانی ایران. نشریه مدیریت ورزشی، 17(2)، 51-73.
·       ترابی، فرناز و محمدی، محمد. (1402). نهادینه کردن عوامل موثر فرهنگ عمومی ورزش همگانی در جامعه (مطالعه موردی: استان تهران). فصلنامه علمی پژوهش‌های کاربردی در مدیریت ورزشی، 12(2)، 15-30.
·       دهقانی‌زاده، میثم، هنری، حبیب، صفانیا، علی‌محمد، و نیکبخش، رضا. (1402). ارائه مدلی برای ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﺣﻔﻆ و ارﺗﻘﺎء ﺗﻮان رزمی نیروهای ﻣﺴﻠﺢ اﯾﺮان ﺑﺎ ﻣﺤﻮرﯾﺖ آﻣﺎدﮔﯽ ﺟﺴﻤﺎﻧﯽ. علوم و فنون نظامی، 19(64)، 269-297. 
·       جلیلی نیکو، رضا، شهلایی باقری، جواد، هنری، حبیب و غفوری، فرزاد. (1404). الگوی توسعه ورزش همگانی کارکنان ارتش جمهوری اسلامی ایران. مطالعات المپیک، 3(2)، 143-157.
·       جهان‌فر، رضا، مرادیان، محسن و قاسمی، عاصمه. (1401). مطالعه جامعه شناختی نقش ورزش و نهادهای ورزشی در ساختار جنگ (نمونه موردی جنگ تحمیلی عراق علیه ایران). فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، 8(1)، 61-84.
·       رمضانی نژاد، رحیم، میریوسفی، سید جلیل، رحمتی، محمدمهدی، و نژادسجادی، سیداحمد. (1395). شناسایی عوامل و ملاک‌های مؤثر در توسعه فرهنگی در ورزش قهرمانی. مطالعات مدیریت ورزشی، 8(40)، 61-78.
·       سلمانی، عباسعلی، و رضایی، یدالله. (1400). بررسی میزان تأثیر ورزش‌های ابلاغی در آمادگی جسمانی پایوران نظامی (با تأکید بر یک یگان تکاور). مطالعات دفاعی استراتژیک، 19(86)، 195-218.
·       سلیمانی، مجید، و کرمی، علیرضا. (1403). نقش موثر فرماندهان برحضور کارکنان مراکز نظامی در فعالیتهای ورزشی. نخستین کنگره ملی توسعه پایدار و مسئولیت های اجتماعی: چالش ها و راهکارها، شیراز: ایران. 
·       سیفی، محمدهادی. (1396). تدوین سیاست‌های کلان ورزش سلامت‌محور در نیروهای مسلح. علوم ورزشی و توان رزمی، 6(2)، 221-238.
·       شریعتی فیض آبادی، مهدی. (1401). تبیین جایگاه ورزش در تقویت امنیت نظامی سیاسی. مطالعات مدیریت ورزشی، 14(96)، 105-134.
·       شعبانی بهار، غلامرضا و فولادی، جمشید. (1403). طراحی و تدوین برنامة راهبردی ورزش همگانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران. مطالعات دفاعی استراتژیک، 22(95)، 169-188.
·       شکیبی‌راد، عباس، باباگل تبار سماکوش، حامد، و جلیلی نیکو، رضا. (1403). مقایسه عملکرد جسمانی مرتبط با سلامت دانشجویان دانشگاه افسری امام علی (ع) در مقاطع مختلف تحصیلی، فصلنامه مدیریت نظامی، 24(96)، 143-173.
·       شعبانی بهار، غلامرضا و فولادی، جمشید. (1402). طراحی و تدوین برنامة راهبردی ورزش همگانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران. مطالعات دفاعی استراتژیک، 22(95)، 169-188.
·       شهولی کوه‌شوری، جواد، عسکری، احمدرضا، نظری، رسول، و نقش، امیررضا. (1401). نظریۀ برساخت آینده ورزشِ آموزشی: برساخت‌گرایی اجتماعی. پژوهش در مدیریت ورزشی و رفتار حرکتی، 12(24)، 32-55.
·       شیروانی، حسین، بهادری، محمدکریم، رنجبر، محسن و درویشی، ابوالفضل. (1401). شناسایی و رتبه‌بندی عوامل توسعه ورزش کارکنان رسته بهداشت و درمان نیروهای مسلح. طب نظامی، 22(4)، 39-51.
·       قربانی صابر، محمدعلی، شرف‌الدین شیرازی، فاطمه، و ساعتچیان، وحید (1400). مقایسه قابلیت‌های آمادگی جسمانی و آسیب‌های اسکلتی-عضلانی نظامیان فعال و غیر فعال. هشتمین همایش ملی علوم ورزشی و تربیت بدنی ایران، تهران: ایران.
·       قنبری سالطه، وحید. (1403). مقایسه‌ی اثربخشی آموزش سرسختی روان‌شناختی و مثبت‌اندیشی بر بهزیستی روان‌شناختی و سازگاری روان‌شناختی دانشجویان (مطالعه موردی یک دانشگاه نظامی). فصلنامه مدیریت نظامی، 24(95)، 80-117.
·       قیصری، سید فردین، مقامی، حمیدرضا، و نیازی‌پور، علی. (1403). نقش مهارت‌های شناختی در میزان موفقیت ورزشی کارکنان نظامی در رشته دفاع شخصی. مجله طب دریا، ۶ (۴)، 282-292.
·       گودرزی، جلال، قطنیان، سپیده، افشارمند، زهره، و قربانی، سعید. (1402). پیامدها و راهبردهای‌ بهبود مشارکت ورزشی کارکنان وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در راستای سلامت و توسعه ورزش همگانی. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 66(1)، 83-95.
·       گودرزی، جلال، قطنیان، سپیده، و افشارمند، زهره. (1401). طراحی مدل توسعه ورزش همگانی در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 65(6)، 2600-2612.
·       مجلسی، محمد حسن، سپهری‌فر، سعید، و متشکر آرانی، محسن. (1395). مروری بر نقش ورزش و آمادگی جسمانی در سلامتی و توانمندی نیروهای نظامی. پرستار و پزشک در رزم، 4(10 و 11)، 63-71.
·       منوچهری، جاسم، باران چشمه، مهرعلی، و منوچهری، محمدقاسم. (1398). فراتحلیل راهبرد توسعه ورزش نیروهای مسلح ج.ا.ایران. راهبرد دفاعی، 17(3)، 123-150.
·       نسترن بروجنی، ایمان، قربانی، محمدحسین، کوزه‌چیان، هاشم، و احسانی، محمد. (1397). شناسایی عوامل موثر بر توسعه فرهنگ ورزش همگانی در ایران. نشریه مدیریت ورزشی، 10(4)، 723-738. 
·       نوروزی سیدحسینی، رسول. (1399). درک تجربة زیستة ورزشکاران حرفه‌ای ایرانی از پاندمی کوید-19: رویکردی پدیدارشناسانه. مطالعات مدیریت ورزشی، 12(61)، 217-240.
·       نظری، رسول، و شهولی، جواد. (1401). سناریوهای راهبردی آموزش ورزش سلامت محور ایران. نشریه مدیریت ورزشی، 14(1)، 151-172.
·       وفایی مقدم، علی، فرزام فرزان، رضوی، محمدحسین، و افشاری، مصطفی. (1397). تحلیل عوامل توسعه ورزش همگانی براساس نظریه داده بنیاد. مطالعات مدیریت ورزشی، 10(52)، 43-72.
·       Andersen, M. H., Ottesen, L., & Thing, L. F. (2019). The social and psychological health outcomes of team sport participation in adults: An integrative review of research. Scandinavian Journal of Public Health, 47(8), 832-850.
·       Beck, C. T. (2019). Introduction to phenomenology: Focus on methodology. New York: Routledge. Retrieved from Google Books
·       Bertilsson, F. (2025). Sports Research and Military Performance: The Age andGender of Soldiers and Officers in the Swedish Military. The International Journal of history of sport, 42(7), 679–695.
·       Carlini, J., Pavlidis, A., Thomson, A., & Morrison, C. (2021). Delivering on social good-corporate social responsibility and professional sport: a systematic quantitative literature review. Journal of Strategic Marketing, 12, 1-14.
·       Castaldelli-Maia, J. M., Gallinaro, J. G. M., & de Medeiros, R. C. S. (2019). Mental health symptoms and disorders in elite athletes: A systematic review on cultural influencers and barriers to athletes seeking treatment. British Journal of Sports Medicine, 53(11), 707-714.
·       Chalip, L., Green, B. C., & Taks, M. (2017). Creating sport participation from sport events: Making it happen. Journal of Sport Policy and Politics, 10(2), 215-232.
·       Colaizzi, P. F. (1978). Psychological research as the phenomenologist views it. In R. S. Valle & M. King (Eds.), Existential phenomenological alternatives for psychology (pp. 48-71). New York: Oxford University Press.
·       Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
·       Cunha, G., Apostolo, A., De Martino, F., Salvioni, E., Matavelli, I., & Agostoni, P. (2023). Exercise oscillatory ventilation: the past, present, and future. European Journal of Preventive Cardiology, 30(Supplement_2), ii22-ii27.
·       Darnell, S. C., & Millington, R. (2019). Social justice, sport, and sociology: A position statement. Quest, 71(1), 128-142.
·       Dasso, N. A. (2019, January). How is exercise different from physical activity? A concept analysis. In Nursing forum, 54(1), 45-52.
·       De Bock, T., Scheerder, J., Theeboom, M., De Clerck, T., Constandt, B., & Willem, A. (2023). Sport-for-All policies in sport federations: an institutional theory perspective. European Sport Management Quarterly, 23(5), 1328-1350.
·       De Vos, J., et al. (2020). The effect of COVID-19 and subsequent social distancing on travel behavior. Transportation Research Interdisciplinary Perspectives, 5, 100121. Retrieved from ScienceDirect.
·       Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (2018). The Sage handbook of qualitative research (5th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
·       Ehrman, J. K., Gordon, P. M., Visich, P. S., & Keteyian, S. J. (Eds.). (2023). Clinical exercise physiology: exercise management for chronic diseases and special populations. Human Kinetics.
·       Gould, D., Cowburn, I., & Shields, A. (2023). Sports for All—Summary of the Evidence of Psychological and Social Outcomes of Participation. Olympika Magazine-A revista olímpica-periódico de difusão da pesquisa científica desportiva olímpica, 1, e001-03.
·       Harris, K. R., III, Bowen, G. L., & Jensen, T. M. (2025). Resiliency among United States Air Force personnel: The direct and interactive influence of cognitive fitness and confidence in social connections. Military Psychology, 37(5), 451–463.
·       Ihle, A., Gouveia, B. R., Gouveia, É. R., Cheval, B., Nascimento, M. D. M., Conceição, L., & Kliegel, M. (2021). Physical activity dimensions differentially predict physical and mental components of health-related quality of life: evidence from a sport for all study. Sustainability, 13(23), 13370.
·       Jenkin, C. R., Eime, R. M., Westerbeek, H., & O'Sullivan, G. (2017). Sport and ageing: A systematic review of the determinants and trends of participation in sport for older adults. BMC Public Health, 17, 496-509.
·       Jones, N., Fear, N. T., & Wessely, S. (2017). A systematic review of occupational physical activity and musculoskeletal disorders in military personnel. Occupational Medicine, 67(5), 339-345. https://doi.org/10.1093/occmed/kqx093
·       Knapik, J. J., & Trone, D. W. (2019). Injury reduction strategies in military physical training programs: A systematic review and meta-analysis. Sports Medicine, 49(10), 1543-1562.
·       Latham, A., & Layton, J. (2019). Social infrastructure and the public life of cities. Geography Compass, 13(7), e12444.
·       Lester, M. E., & Knapik, J. J. (2018). Association between physical fitness and injury among military personnel: A systematic review. Journal of Strength and Conditioning Research, 32(10), 2930-2944.
·       McCullough, B. P., & Orr, M. (2020). Sport ecology: Conceptualizing an emerging subdiscipline within sport management. Journal of Sport Management, 34(6), 509-520.
·       Mansfield, L., & Piggin, J. (2016). Sport, physical activity and public health. International Journal of Sport Policy and Politics, 8(4), 533-537.
·       Mihelj, S., Leguina, A., & Downey, J. (2019). Culture is digital: Cultural participation, diversity and the digital divide. New Media & Society, 21(11-12), 2411-2429.
·       Neubauer, B. E., Witkop, C. T., & Varpio, L. (2019). How phenomenology can help us learn from the experiences of others. Perspectives on Medical Education, 8(2), 90-97.
·       Pageaux, B. (2016). Perception of effort in exercise science: definition, measurement and perspectives. European journal of sport science, 16(8), 885-894.
·       Park, J., & Kim, J. (2024). The Relationship between Perceived Organizational Support, Work Engagement, Organizational Citizenship Behavior, and Customer Orientation in the Public Sports Organizations Context. Behavioral Sciences, 14(3), 153.
·       Petrachokov, O., Kyselnko, D., Mykhaylov, V., & Shostak, R., & Olyvanuik, V. (2024). Motivation of military specialists to engage physical training during the legal regime of martial law. Journal of Physical Education and Sport, 24(6), 1457- 1464.
·       Qutoshi, S. B. (2018). Phenomenology: A philosophy and method of inquiry. Journal of Education and Educational Development, 5(1), 215-222.
·       Ruvalcaba, O., Shulze, J., & Kim, A. (2018). Women’s experiences in eSports: Gendered differences in peer and spectator feedback during competitive video game play. Journal of Sport and Social Issues, 42(4), 295-311.
·       Saunders, J., Zhang, X., & Tang, Z. (2019). An historical review of mass sports policy development in China. International Journal of the History of Sport, 36(10-11), 857-877.
·       Smith, J. A., & McGannon, K. R. (2018). Developing rigor in qualitative research: Problems and opportunities within sport and exercise psychology. International Review of Sport and Exercise Psychology, 11(1), 101-121.
·       Suratmin, S., Darmayasa, I. P., Gozali, W., Hanif, Q. A., Samodra, Y. T. J., Wati, I. D. P., & Fauziah, E. (2024). Assessment of sports coaching patterns, physical abilities, and physical fitness in athletics: a study of the provincial sports week championship. Retos: nuevas tendencias en educación física, deporte y recreación, (51), 1404-1414.
·       Tuffour, I. (2017). A critical overview of interpretative phenomenological analysis: A contemporary qualitative research approach. Journal of Healthcare Communications, 2(4), 117-121.
·       Vale, L., & Fernandes, T. (2018). Social media and sports: Driving fan engagement with football clubs on Facebook. Journal of Strategic Marketing, 26(1), 37-55.
·       Van Manen, M. (2017). Phenomenology in its original sense. Qualitative Health Research, 27(6), 810-825. Retrieved from SAGE Journals
·       Webb, A. S., & Welsh, A. J. (2019). Phenomenology as a methodology for scholarship of teaching and learning research. Teaching and Learning Inquiry, 7(1), 21-37.
·       Williams, R. D., & Clark, M. A. (2018). A qualitative study of factors contributing to physical activity among US Army soldiers: The social ecological model perspective. Journal of Sport and Health Science, 7(2), 206-213.
·       Zhang, B., Dong, Y., Kelobonye, K., Zhou, R. Z., & Xu, Z. (2023). Delineating walking catchment of the existing and proposed public sports facilities with open-source data: a case study of nanjing. Applied spatial analysis and policy, 16(2), 729-749.