فصلنامه مدیریت نظامی

فصلنامه مدیریت نظامی

توزیع زمانی و مکانی وضعیت اقلیم نظامی کشور با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حسن رضائی 1
حجت اله پاشاپور 2
فرشاد صادقی 3
1 استادیار اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم پایه، دانشگاه افسری امام علی(ع). تهران
2 استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه افسری امام علی(ع) ، تهران، ایران
3 دانش آموخته دکتری تخصصی آب و هواشناسی، دانشگاه تربیت مدرس. تهران، ایران
10.22034/iamu.2026.2031053.3068
چکیده
با توجه به موقعیت ژئوپلیتکی ایران در منطقه خاورمیانه و حضور مداوم تهدیدات خارجی، تمهیدات لازم در حفظ و حراست از تمامیت ارضی کشور یک ضرورت است. یکی از اقداماتی که می‌تواند مانع بروز آسیب‌ به کشور شود ارزیابی وضعیت اقلیم نظامی کشور است. لذا در این پژوهش به بررسی توزیع زمانی و مکانی اقلیم نظامی کشور با استفاده از شاخص اقلیم نظامی (MCI) و سیستم اطلاعات جغرافیایی پرداخته شد. بدین منظور از آمار پارامترهای مختلف هواشناسی 55 ایستگاه همدید با توزیع مناسب در سطح کشور در طول دوره آماری 30 ساله (2021 -1992) بهره گرفته شد. نتایج حاصل از توزیع زمانی نشان داد که به ترتیب ماه‌های مهر، فروردین و اسفند با بیشترین مطلوبیت در پهنه کشور مناسب ترین ماه جهت انجام فعالیت‌های نظامی در کشور است. ماه‌های نامناسب جهت انجام فعالیت‌های نظامی بر اساس درصد مساحت کشور به ترتیب ماه‌های تیر، خرداد، مرداد و دی می باشد. در بین فصول نامناسب ترین فصل جهت انجام عملیات نظامی فصل تابستان و سپس اوایل فصل زمستان است که بیشترین ارزش های توصیفی نامطلوبی را نشان داد، ، لذا مناسب ترین فصل، بهار و پاییز و مناسب ترین ماه‌ها، مهر و فروردین می‌باشد. توزیع مکانی تغییرات شاخص MCI نیز نشان داد که بیشترین نامطلوبیت‌ها در بیشتر ایام سال مربوط به نواحی جنوب شرقی، جنوبی و سپس شمالی و شمال غربی کشور است. از نظر ایستگاهی نیز بالاترین ضرایب MCI یا بیشترین میزان ناخوشایندی مربوط به ایستگاه‌های سقز، جاسک، چابهار و رشت است.
کلیدواژه‌ها
اقلیم نظامی"
"IDW "
"GIS "
" ایران
موضوعات

  1. 1.     آفتاب، احمد؛ نظم فر، حسین؛ موسوی، میرنجف؛ عشقی، علی(1395). تاثیر عوامل جغرافیایی بر پدافند غیر عامل در مناطق مرزی استان آذربایجان غربی (با تاکید بر مکان یابی مراکز نظامی). پژوهش نامه مطالعات مرزی. 12: 127-155.

    2.     امینی، داود.، رضایی، حسن. (1401). ‌تحلیلی بر اثرات تغییر اقلیم بر فعالیت‌های نظامی در استان اصفهان بر مبنای شاخص میسنارد و سناریوهای آینده‌پژوهانه، علوم و فنون نظامی، 61، 26-5.

    3.     باعقیده، محمدرضا.، سروستان، رسول. (1398). بررسی اثر فراسنج های آب و هوایی بر عملکرد دفاعی نیروهای نظامی؛ مطالعه موردی: استان خوزستان. فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی، سپهر، 28 (110)، 193-181.

    4.     پاینده، نصرالله، زکی، غلامرضا. (1383). محاسبه دمای موثر با طراحی نرم افزار سلامت، مجله پژوهش­های جغرافیایی، 38(57)، 91-73.

    5.     جهان تیغ، رضا.، فخری، سیروس.، ادراکی، مریم.، اروجی، حسن. (1394). ارزیابی ظرفیت­های اقلیم دفاعی سواحل شمالی خلیج فارس با تاکید بر دفاع غیر عامل، فصلنامه راهبرد دفاعی، 52، 87-115.

    6.     حنفی، علی. (1400). بررسی نقش عناصر اقلیمی بر عملکرد دفاعی نیروهای نظامی (مطالعه موردی: منطقه شمال شرق کشور)، مدیریت نظامی، 21(81)، 62-39.

    7.     حنفی،علی ؛ خشحال دستجردی،جواد؛علیجانی،بهلول؛سیروس فخری. (1393). ارزیابی و پهنه بندی وضعیت اقلیم دفاعی نیمه غربی کشور با استفاده از شاخص اقلیم دفاعی(MCI)، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، 2(6)، 27-56.

    8.     حنفی, علی. (1400). بررسی نقش عناصر اقلیمی بر عملکرد دفاعی نیروهای نظامی( مطالعه موردی: منطقه شمال شرق کشور). فصلنامه مدیریت نظامی,، 21(81)، 39-62.

    9.     حنفی،علی.، خوشحال، جواد. (1393). ارزیابی و پهنه بندی تقویم اقلیم نظامی مناطق مرزی همجوار با کشور عراق.فصلنامه مدیریت نظامی، 54، 155-178.

    10.   رضائی، حسن. (1399). تنش‌های حرارتی و فعالیت‌های نظامی، انتشارات اندیشه عصر، تهران.

    11.  رضائی, حسن, معتمدی راد, محمد و بهنیافر, ابوالفضل.(1401). ارزیابی تنش حرارتی بر فعالیت نظامی دراستان خراسان رضوی بر اساس شاخص سوزباد. پژوهش های اقلیم شناسی، 1401 (52)، 88-77.

    12.  شیراوند، هنگامه.، هاشمی، محمدناصر. (۱۳۹۵). بررسی اثرات تغییر اقلیم بر امنیت ملی پایدار، کنفرانس پدافند غیرعامل و توسعه پایدار، تهران، وزارت کشور.

    13.  علایی طالقانی، محمود. (1396). ژئومورفولوژی ایران، چاپ نهم، نشر قومس، تهران.

    14.  فخری، سیروس، مقیمی، ابراهیم، یمانی، مجتبی، جعفربیگلو، منصور، مرادیان، محسن. (1392). تاثیر عوامل ژئومورفولوژیکی و اقلیمی (ژئوموفوکلیمایی) زاگرس جنوبی در منطقه شمال تنگه هرمز بر دفاع غیر عامل(با تاکید بر مکان یابی مراکز حساس و مهم). پژوهش­های ژئومورفولوژی کمی، 2 ، 81-98.

    15.  کربلایی، علیرضا.، حنفی، علی.، حسینی، سید اسعد.، علیپور، عباس. (1397). بررسی وضعیت اقلیم دفاعی کشور در مناطق کویری، بیابانی و سواحل مکران با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP). جغرافیا، انجمن جغرافیایی ایران، 16(56)، 184-177.

    16.  Arababadi, R., Parrish, K., Asmar, M, E. )2016(. Waging War on Climate Change: Mapping Energy Policies to Their Strategic, Tactical, And Operational Levels, Procedia Engineering 145: 11- 17.

    17.  Brzoska, M. (2015). Climate change and military planning, International Journal of Climate Change Strategies and Management, 7 (2): 172-190.

    18.  Diakakis, M., Skordoulis, M., & Savvidou, E. (2021). The relationships between public risk perceptions of climate change, environmental sensitivity and experience of extreme weather-related disasters: evidence from Greece. Water, 13(20), 2842.

    1. Depledge, D. (2023). Low-carbon warfare: climate change, net zero and military operations. International Affairs, 99(2), 667-685.

    20.  Gellasch, C. (2004). Groundwater - Past, present, and future uses in military operations. In Studies in Military Geography and Geology, D.R. Caldwell, J. Ehlen, and R.S. Harmon, eds., Dordrecht, The Netherlands: Kluwer Academic Publishers, 307-319.

    21.  Gilewitch, Daniel A., (2003), Military Geography: The Interaction of Desert Geomorphology and Military Operations, Doctoral thesis, Arizona State Univ Tempe.

    22.  Kester, J., Sovacool, B, K. 2017. Torn between war and peace: Critiquing the use of war to mobilize peaceful climate action, Energy Policy, 104: 50-55.

    23.  Jayaram, D. (2022). ‘Climatizing’military strategy? A case study of the Indian armed forces. In The Climatization of Global Politics Cham: Springer International Publishing, 121-141.

    1. Kofman, M., Fink, A., Gorenburg, D., Chesnut, M., Edmonds, J., & Waller, J. (2021). Russian Military Strategy: Core Tenets and Operational Concepts (Vol. 104). Arlington, Virginia, USA: CNA.

    25.  Lanzing, M. (2024). War in the Land of Blood and Iron-Death in the Land of Blood and Soil: The Culmination of the German Way of War on the Eastern Front from October, 1944 to May, 1945.

    26.  Mendoza, Guillermo, Alan B. haAnderson, George Z. Gertner. (2002). Integration Multi Criteria Analysis and GIS for Land Condition Assessment, Part II, Allocation for Military Training Area, Journal of Geographic Information and Decision Analysis,6(1): 17-30.

    27.  Montgomery, C. S. (2008). Climatic variations in tropical West African rainfall and the implications for military planners, Doctoral dissertation, Monterey, California. Naval Postgraduate School.

    28.  Malgoyre, A., Tardo-Dino, P. E., Koulmann, N., Lepetit, B., Jousseaume, L., & Charlot, K. (2018). Uncoupling psychological from physiological markers of heat acclimatization in a military context. Journal of thermal biology, 77, 145-156.

    29.  Parsons, I. T., Stacey, M. J., & Woods, D. R. (2019). Heat adaptation in military personnel: mitigating risk, maximizing performance. Frontiers in Physiology, 10, 1485.

    1. Vavatsikos, A. P., Sotiropoulou, K. F., & Tzingizis, V. (2022). GIS-assisted suitability analysis combining PROMETHEE II, analytic hierarchy process and inverse distance weighting. Operational Research, 22(5), 5983-6006.
    2. Yasmeen, S. (2021). Climate change and human security: In context of global economy, culture and conflict. Journal of the Research Society of Pakistan, 58(3), 203.