فصلنامه مدیریت نظامی

فصلنامه مدیریت نظامی

بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و مدیریت دانش در آجا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای جامعه شناسی ورزش، پژوهشگر پسادکتری دانشگاه تربیت مدرس، مدرس دانشکده مدیریت دانشگاه هوایی شهید ستاری، تهران، ایران
2 دکترای جغرافیای سیاسی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری، جامعه شناسی، گروه حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
10.22034/iamu.2026.2061030.3184
چکیده
سرمایه اجتماعی از عوامل اساسی در مدیریت دانش محسوب می‌شود و سازمان‌ها برای افزایش نوآوری و سازگاری با تغییرات محیطی باید به آن توجه داشته باشند.هدف پژوهش حاضر، بررسی و تبیین رابطه میان سرمایه اجتماعی و مدیریت دانش در آجا و تحلیل نقش سرمایه اجتماعی در بهبود و کارآمدسازی فرآیندهای مدیریت دانش در این سازمان است.جامعه آماری و حجم نمونه پژوهش شامل ۳۰ نفر از کارکنان معاونت عتف آجا بوده است که به دلیل محدود بودن جامعه آماری، تمامی افراد مورد بررسی قرار گرفته‌اند. این پژوهش از نظر روش، پیمایشی و از نظر هدف، توصیفی–تحلیلی است. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامه بوده و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS تجزیه‌وتحلیل شده‌اند. روایی ابزار پژوهش به‌صورت صوری و با تأیید خبرگان حوزه موضوعی بررسی شده و پایایی پرسش‌نامه نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ مورد تأیید قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان داد که ابعاد ساختاری، رابطه‌ای و شناختی سرمایه اجتماعی تأثیر مثبت و معناداری بر مدیریت دانش دارند. این مطالعه به تحلیل هم‌زمان این ابعاد در بستر نهادی خاص آجا و بررسی نقش متغیرهای جمعیت‌شناختی نظیر سن، سابقه خدمت و میزان درآمد به‌عنوان عوامل تعدیل‌گر پرداخته است.نتایج نشان می‌دهد که این متغیرها با بازتولید الگوهای متفاوت تعامل سازمانی، شدت و کیفیت اثرگذاری سرمایه اجتماعی بر مدیریت دانش را متأثر می‌سازند. از این‌رو، پژوهش حاضر با تمرکز بر یک سازمان رسمی و سلسله‌مراتبی، به غنای ادبیات تجربی مدیریت دانش از منظر نهادی می‌افزاید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

·       ابراهیمی, صلاح الدین , ناصری امین, احمد , علیزاده, رضا و غلامی, بهمن . (1402). شناسایی عوامل مؤثر بر سرمایة اجتماعی مدیران در سازمان‌های ایرانی‌ـ اسلامی (پژوهشی آمیخته در آموزش‌وپرورش). مجله علمی مدیریت سرمایه اجتماعی, 10(2), 91-109. doi: 10.22059/jscm.2022.346543.2324
·       احمدی مقدم، اسماعیل. (1400). شناسایی روندهای مؤثر بر سرمایه اجتماعی نیروهای مسلح. مطالعات دفاعی استراتژیک، 19(85)، 333-356.
·       الوانی،سید مهدی؛نقوی، میر علی(1381) سرمایه اجتماعی:مفهوم و نظریه، دانشگاه علامه طباطبایی،33(34)،26-1.
·       استاک, روح الله و عبدالملکی, جمال . (1393). بررسی و تبیین تأثیر سرمایه اجتماعی بر نوآوری با تأکید بر نقش میانجی مدیریت دانش. مجله علمی "مدیریت سرمایه اجتماعی", 1(1), 1-20. doi: 10.22059/jscm.2014.53270
·       امانی کلاریجانی, امراله . (1392). بررسی ابعاد سرمایه اجتماعی جوانان عضو شبکه های اجتماعی مجازی. مطالعات راهبردی ورزش و جوانان, 12(22), 67-94.
·       تهم,مرضیه , محمداسماعیل,صدیقه و نوشین‌فرد,فاطمه . (1402). الگوی قابلیت‌های مدیریت دانش در میان شرکت‌های دانش‌بنیان نانو و بایوفناوری. مدیریت اطلاعات, 9(2), 202-224. doi: 10.22034/aimj.2025.475956.1604
·       جرفی,حسن . (1403). بررسی تأثیر فرهنگ سازمانی بر سرمایه اجتماعی با تأکید بر نقش میانجی مدیریت دانش. فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی, 30(4), 123-137. doi: 10.61838/KMAN.IRPHE.30.4.7
·       حسن زاده,محمد , رسولی,بهروز و جعفری,سمیه . (1401). مدیریت دانش در عمل: نقد و بررسی کتاب راه‌برد دانش و مدیریت دانش. پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی, 22(5), 257-274. doi: 10.30465/crtls.2022.38319.2364
·       حسینی گل افشانی,سید مهدی , رازانی,امین و لطفی کندال,حسین . (1401). وضعیت سرمایه اجتماعی در ارتش جمهوری اسلامی ایران. علوم و فنون نظامی, 18(62), 191-215. doi: 10.22034/qjmst.2023.547472.1656.
·       خلیفه سلطانی، حشمت.، حسینی، سید مجتبی و عسگری، ناصر. (1390). سبک‌های رهبری توانمندساز مدیریت دانش. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 2(3-4 (پیاپی 7-8))، 149-166.
·       خوشنام,نرگس و شهبازی,الهام . (1401). مطالعه رابطه مدیریت دانش، سرمایه فکری و سرمایه اجتماعی در بانک ها. چشم انداز حسابداری و مدیریت, 5(77), 94-111.
·       درویشی، پروین. (1402). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر ارزیابی عملکرد کارکنان و سرمایه اجتماعی با نقش میانجی پویش محیطی در شرکت توزیع نیروی برق استان خوزستان. رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری، 5(17)، 183-206.
·       ریتزر، جورج. (1395). نظریه جامعه‌شناسی. (ه. نایبی، مترجم). نشر نی.
·       رحمانی، مرتضی، خاکزار بفروئی، مرتضی و اردلان، ا امید. (1401). طراحی الگوی پیاده‌سازی مدیریت دانش در دانشگاه‌های ارتش جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه دفاع استراتژیک،20(88)،99-122.
·       رحمانی فضلی, هادی, نیکنام, فتانه, آسایش, و شمس اللهی. (1402). تاثیر سرمایه اجتماعی بر رشد اقتصادی: در منتخب کشورهای توسعه یافته و در حال توسعهمطالعات توسعه اجتماعی-اقتصادی1(2), 1-18.
·       زارع, مرضیه و پارسانیا, حمید . (1398). بازتعریف سرمایه اجتماعی در میدان مجازی. اسلام و مطالعات اجتماعی, 7(شماره 2 (پیاپی 26)), 114-135.
·       صلاحی مقدم, نفیسه , رضایی, روح اله و شعبانعلی فمی, حسین . (1398). بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر مدیریت دانش در سازمان جهاد کشاورزی استان البرز. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران, 50(1), 147-160. doi: 10.22059/ijaedr.2019.130806.668068
·       صحت, سعید و محمدخانی, الهه . (1401). ارزیابی سطح بلوغ مدیریت دانش با مدل سازمان بهره‌وری آسیایی. پژوهش های کتابخانه های دیجیتالی و هوشمند, 9(شماره 3 (پیاپی 35)), 22-23. doi: 10.30473/mrs.2023.65624.1538
·       فرمهینی فراهانی,محسن , محمدی فاتح,اصغر و خلیلی,سیدعلی . (1400). تاثیر سرمایه اجتماعی بر نوآوری سازمانی آجا با نقش میانجی قابلیت انباشت دانش و نقش تعدیل گر فرهنگ سازمانی. مدیریت سرمایه انسانی دفاعی, 1(2), 17-42.
·       قیاسی, پریسا، کرم افروز,  محمد جواد ،ملکیان, فرامرزو کاویانی، الهام. (1401). ارائه الگوی سرمایه سازمانی اثربخش در سازمان آموزش و پرورش استان کرمانشاه. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی, 16(4), 31-51.
·       کرباسی,منصور و علوی,علی . (1402). طراحی نظام مدیریت دانش برای سازمانهای نظامی. فصلنامه مدیریت نظامی, 23(90), 57-84. doi: 10.22034/iamu.2023.2001735.2879
·       گرامی,امنه , حمید,صبیحه و غفوریان,عاطفه . (1401). تاثیر مدیریت دانش بر سرمایه فکری، سرمایه اجتماعی و نوآوری شرکت. چشم انداز حسابداری و مدیریت, 5(69), 17-36.
·       مهدیان راد، امیر و فضلی، صفر. (1390). بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی در توسعه مدیریت دانش (مطالعه موردی: سازمان امور مالیاتی کشور). پژوهش‌نامه مالیات، 12(60).
·       مهریانفر، احسان، و میقانی نژاد، علی. (1393). نقش سرمایه اجتماعی در مدیریت دانش: با نگاهی به صنعت نفت ایران. اکتشاف و تولید نفت و گاز، 117، 1-13.
·       مهدی زاده, پریسا , دوپیکر, نورالدین , قائد, مهدی , اکبری, سید محسن و کوهستانی, صدیقه . (1401). بررسی عوامل زمینه ساز استقرار مدیریت دانش در سازمانهای بیمه‌گر: مطالعه موردی سازمان تامین اجتماعی. طب نظامی, 21(4), 353-361.
·       محمدی فاتح, اصغر و کریمی, حمید . (1400). طراحی الگوی اندیشه مقام معظم فرماندهی کل قوا (حفظه‌الله‌تعالی) درباره آمادگی دفاعی نیروهای مسلح. مطالعات بین‌ رشته‌ای دانش راهبردی, 11(43), 69-96.
·       نعمتی، محمد علی. (1385). مدیریت دانش، فرهنگ و آموزش عالی. رشد فناوری، 2(7)، 28-35.
·       نصیرپور,غلامرضا و شیخ ویسی,یاسر . (1392). تأثیر سرمایه اجتماعی بر میزان عملکرد کارکنان سازمان‌های نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با تاکید براعتماد، مشارکت و شبکه روابط متقابل اجتماعی. علوم و فنون نظامی, 9(26), 23-49.
·       علمی, زهرا(میلا) , پور, محمود شارع و حسینی, سید امیرحسین . (1384). سرمایه اجتماعی و چگونگی تأثیر آن بر اقتصاد. فصلنامه تحقیقات اقتصادی, 40(4),239-294.
·       هادی زاده مقدم، اکرم، رامین مهر،حیدر. (1389). ارائه الگوی توفیق مدیریت دانش. چشم‌انداز مدیریت دولتی، 1(4)، 83-100.
 
·       Aisjah, S., Prabandari, S. P., & Wati, C. R. (2024). Social Capital on Firm Performance: The Role of Knowledge Sharing Behavior As Mediation. Journal of Law and Sustainable Development. https://doi.org/10.55908/sdgs.v12i1.1100
 
·       Bayraktar, M. (2024). The Role of Social Capital in Innovation: Findings from Selected OECD and BRICS Countries. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-4653006/v1
·       Hashavia-Tzuri, S., Vigoda-Gadot, E., & Hefetz, A. (2024). Social Capital Inside Out: An Empirical Examination of the Relationship Between Organizational Social Capital and Communal Social Capital in Public Organizations. Nonprofit Policy Forum. https://doi.org/10.1515/npf-2023-0061.
·       Le, P. B. (2024). Applying knowledge-based human resource management to drive innovation: the roles of knowledge sharing and competitive intensity. Management Research Review, 47(4), 602-621.
·       Lie, A. A. (2022). The social capital in business organizations: A case study of PT Asia Motor vehicle insurance claim polysindo crime in Jakarta. International Journal for Educational and Vocational Studies, 4(1), 58-63.
·       Lee, S., & Han, S. (2024). Learning organization culture and knowledge sharing: the mediating role of social capital. Journal of Workplace Learning. https://doi.org/10.1108/jwl-06-2024-0120
·       Tiwari, S. P. (2022). Knowledge Management Strategies and Emerging Technologies--An Overview Of the Underpinning Concepts. arXiv preprint arXiv:2205.01100.‏
·       Yu, S., Abbas, J., Álvarez-Otero, S., & Cherian, J. (2022). Green knowledge management: Scale development and validation. Journal of Innovation & Knowledge, 7(4), 100244.‏