فصلنامه مدیریت نظامی

فصلنامه مدیریت نظامی

تحلیل وضعیت سواد مالی کارکنان یک دانشگاه نظامی: مطالعهای در سه حوزه، مدیریت اعتبارات و بدهی، بیمه و بازنشستگی، پس انداز و سرمایه گذاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه تهران، کارشناسی ارشد، سیاست گذاری عمومی، تهران، ایران
2 استادیار سیاستگذاری عمومی، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران
3 استاد مدعو، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
10.22034/iamu.2026.2085967.3256
چکیده
پژوهش حاضر با هدف ارزیابی سطح سواد مالی کارکنان یک دانشگاه نظامی و بررسی رابطه نمره کلی سواد مالی با سه حوزه‌، مدیریت اعتبارات و بدهی، بیمه و بازنشستگی، پس انداز و سرمایه‌گذاری انجام شد و تصویری جامع از وضعیت سواد مالی در یک فضای آکادمیک نظامی ارائه داد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش تمامی تقریبا ۳۰۰ نفر کارکنان دانشگاه نظامی بود که بر اساس فرمول کوکران ۱۶۹ نفر به‌ عنوان نمونه انتخاب شدند. در این پژوهش از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد سواد مالی معین‌الدین (۱۳۹۰) شامل ۲۵ گویه چهارگزینه‌ای گردآوری گردید. پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ ۰.۸۱ تأیید شد. به دلیل عدم نرمال بودن داده‌ها، برای تحلیل فرضیه‌ها از آزمون‌های ویلکاکسون تک‌نمونه‌ای و همبستگی اسپیرمن استفاده شد. میانگین نمره کل سواد مالی کارکنان ۹.۸۲ از ۲۵ بود که پایین‌تر از حد استاندارد (۱۲.۵) است و تفاوت معناداری با مقدار معیار دارد. همچنین بین نمره کل سواد مالی و تمامی حوزه‌ها همبستگی مثبت و معنادار مشاهده شد. یافته‌ها بر ضرورت طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی هدفمند، به‌ویژه در حوزه‌های پس‌انداز و سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی بازنشستگی تأکید می‌کند
کلیدواژه‌ها
موضوعات

·      احمدی، غلامعلی، امام جمعه، سیدمحمدرضا، و علیزاده کتنلوئی، لیلا. (۱۳۹۴). بررسی میزان توجه به مولفه های سواد مالی و اقتصادی در محتوای کتاب های درسی دوره ابتدایی، پژوهش در برنامه ریزی درسی (دانش و پژوهش در علوم تربیتی-برنامه ریزی درسی)، ۱۲(۲۰)، ۱۷۹-۱۹۲.
·      احمدی، حسن، بادساز، امیر. (۱۴۰۴). بررسی رابطه بین سواد مالی و رفاه مالی کارکنان با نقش میانجی اطلاعات مالی (مطالعه موردی: کارکنان شهرداری‌های استان بوشهر). نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری، ۹(۳۴)، ۵۴۱-۵۱۰.
·      پیرایش‌راد، متین، حاجی‌ها، زهره، صفا، مژگان، و غلامی جمکرانی، رضا. (۱۴۰۲). تأثیر سواد مالی و نگرش نسبت به پول بر رفاه مالی، ششمین کنفرانس بین‌المللی سالانه تحولات نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، تهران، ایران.
·      سلاجقه، سنجر، و قاسم‌زاده عقیانی، اسما. (۱۴۰۱). رابطه سواد مالی و رفاه مالی بر میزان فشار روانی در بین کارکنان اداره مالیات شهر کرمان، نشریه پژوهش‌های کاربردی در مدیریت و حسابداری، ۷(۲۸)، ۷۹-۹۴.
·      طباطبایی، اعظم السادات، معین‌الدین، محمود، و شهرستانی، سهیلا. (۱۴۰۳). سنجش سواد مالی و خودکارآمدی مالی کارکنان دادگستری استان یزد و تأثیر آن بر ابعاد مختلف رفاه آنها، فصلنامه چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، ۷(۴۹)، ۸۲-۱۰۰.
·      علیرضائی، شیدا و محمودزاده، احد. (۱۴۰۱). بررسی تأثیر سواد مالی سرمایه گذران بر رفاه مالی با توجه به نقش میانجی توانمندی مالی، سومین کنفرانس ملی مدیریت بازرگانی، کارآفرینی و حسابداری ایران، تهران، ایران.
·      فرخ‌بخت فومنی، علیرضا، و احمدزاده، زهرا. (۱۴۰۰). رابطه بین سواد مالی و رفاه کارکنان با توجه به نقش خودکارآمدی مالی (مطالعه موردی: کارکنان مالی علوم پزشکی استان گیلان)، فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، ۵(۷۶)، ۱۳۶-۱۵۰.
·      فلاحتی، زهرا، معین‌الدین، محمود، و شهرستانی، سهیلا. (۱۴۰۲). سنجش سواد مالی کارکنان شرکت توزیع برق یزد و رابطه آن با رفاه مالی، جسمی و ذهنی آن‌ها، فصلنامه چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، ۶(۳۸)، ۹۷-۱۱۲.
·      کاظم‌پوردیزجی، فاطمه، خان‌محمدی، محمد حامد، و معین‌الدین، محمود (۱۳۹۹). ارائه الگوی آموزش سواد مالی در ایران با استفاده از روش نظریه‌پردازی داده بنیاد، مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، ۱۱ (۴۳)، ۱۵۱-۱۷۹.
·      کیایی مهسا، محمدی فاطمه، حسین خانی زهرا، و مطلبی سیده آمنه. (۱۴۰۱)بررسی نقش میانجیگری رضایت مالی در ارتباط بین سواد مالی و کیفیت زندگی در سالمندان بازنشسته شهر قزوین، سالمند: مجله سالمندی ایران، ۱۷ (۳)، ۳۲۲-۳۳۷.
·      مهدی، محمد، حسینی، سیدحسن، و نوروزی، محمدحسین. (۱۴۰۳). طراحی الگوی مطلوب راه‌اندازی صندوق آتیه کارکنان ارتش با رویکرد سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار، اقتصاد دفاع و توسعه پایدار، ۹(۳۱)، ۱۰۵-۱۲۴.
·      مهدی‌دخت، مریم. (۱۴۰۰). ارتباط بین سواد مالی و رفاه مالی کارکنان شهرداری منطقه ۱ شهرستان خرم‌آباد، نشریه پژوهش‌های نوین در مدیریت کارآفرینی و توسعه کسب و کار، ۲(۲)، ۵۳۴-۵۴۶.
·      یگانه، زهرا، و زارعی، سمیرا. (۱۳۹۸). بررسی رابطه نگرش مالی، سواد مالی و مشارکت مالی با میانجیگری خودکارآمدی مالی در حرفه حسابداری و حسابرسی، ماهنامه شباک، ۵ (۳)، ۸۱-۹۰.
·      رهاوی عز آبادی، زینب. (1393)، سنجش سواد مالی دانشجویان و ارتباط آن با رفاه ذهنی و مالی آنها، پایان نامه کارشناسی ارشده دانشکده علوم انسانی گروه مدیریت صنعتی، دانشگاه علم و هنر
 
منابع خارجی
·       Abreu, M., & Mendes, V. (2010). Financial literacy and portfolio diversification. Quantitative Finance, 10(5), 515-528.
·       Adam, A. M., Frimpong, S., & Boadu, M. O. (2017). Financial literacy and financial planning: Implication for financial well-being of retirees. Business and Economic Horizons, 13(2), 224–236.
·       Carlin, B. I., & Robinson, D. T. (2012). What does financial literacy training teach us?. The Journal of Economic Education, 43(3), 235–247.
·       Frączek, B., & Klimontowicz, M. (2015). Financial literacy and its influence on young customers’ decision factors. Journal of Innovation Management, 3(1), 62–84.
·       Hastings, J. S., Madrian, B. C., & Skimmyhorn, W. L. (2013). Financial Literacy, Financial Education, and Economic Outcomes. Annual Review of Economics, 5(1), 347-373.
·       Huston, S. J. (2010). Measuring Financial Literacy. The Journal of Consumer Affairs, 44(2), 296-316.
·       Johnson, E., & Sherraden, M. S. (2007). From Financial Literacy to Financial Capability Among Youth. The Journal of Sociology & Social Welfare, 34(3), 119-145.
·       Kapoor, Jack R., Les R. Dlabay, Robert J. Hughes and Melissa M. Hart (2020). Personal Finance, 13th ed., New York: McGraw-Hill Education.
·       Lusardi, A. (2008). Financial Literacy: An Essential Tool for Informed Consumer Choice? (CFS Working Paper No. 2008/19). Frankfurt a. M.: Center for Financial Studies, Goethe University Frankfurt.
·       Lusardi, A., & Mitchell, O. S. (2011). Financial Literacy and Planning: Implications for Retirement Wellbeing (NBER Working Paper No. 17078). Cambridge, MA: National Bureau of Economic Research.
·       Lusardi, A., & Mitchell, O. S. (2014). The Economic Importance of Financial Literacy: Theory and Evidence. Journal of Economic Literature, 52(1), 5-44.
·       Lusardi, A., & Tufano, P. (2009). Debt literacy, financial experiences, and overindebtedness (NBER Working Paper No. 14808). National Bureau of Economic Research
·       Nawi, H. M., M. Y. Ahmad, K. Tanaraj, A. Ismail, M. N. Abdullah and M. A. Jusoh (2025). Financial Readiness, Combat Readiness: Factors Influencing the Financial Planning of Military Personnel. Journal of Lifestyle and SDGs Review, 5(3), e05140.
·       Nawi, H. M., & Hussin, H. S. (2021). Financial literacy among Malaysian military personnel. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 11(2), 523–545.
·       Parcia, R. O., & Estimo, E. T. (2017). Employees' financial literacy, behavior, stress and wellness. Journal of Human Resource Management, 5(5), 78–89.
·       Remund, D. L. (2010). Financial Literacy Explicated: The Case for a Clearer Definition in an Increasingly Complex Economy. The Journal of Consumer Affairs, 44(2), 276-295.
·       Riviere, L. A., Sinclair, R. R., & Graham, B. (2024). Financial hardship, positive financial behaviour, and behavioural health outcomes among U.S. soldiers. Journal of Military, Veteran and Family Health, 10(3).
·       Sabri, M. F., & Zakaria, N. F. (2015). The influence of financial literacy, money attitude, financial strain and financial capability on young employees’ financial well-being. Pertanika Journal of Social Sciences and Humanities, 23(4), 827–848.
·       Seraj, A. H. A., Alzain, E., & Alshebami, A. S. (2022). The roles of financial literacy and overconfidence in investment decisions in Saudi Arabia. Frontiers in Psychology, 13, 1005075.
·       Shen, C.-H., Lin, S.-J., Tang, D.-P., & Hsiao, Y.-J. (2016). The relationship between financial disputes and financial literacy. Pacific-Basin Finance Journal, 36, 46–65.
·       Wilmarth, M. J., Kim, K. T., & Henager, R. (2023). Exploring financial behaviors of military households: Do financial knowledge and financial education matter?. Financial Services Review, 31(1), 35–54.