فصلنامه مدیریت نظامی

فصلنامه مدیریت نظامی

بررسی تأثیر سواد رسانه‌ای بر آمادگی کارکنان ارتش جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با تهدیدهای نوپدید فرهنگی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه علوم اجتماعی،دانشکده فرماندهی و مدیریت،دانشگاه افسری امام علی (ع)،تهران،ایران farhangsajjad@yahoo.com
10.22034/iamu.2026.2096468.3292
چکیده
با گسترش فناوری‌های ارتباطی و افزایش نفوذ رسانه‌های نوین، تهدیدهای نوپدید فرهنگی به یکی از مهم‌ترین چالش‌های امنیت نرم و شناختی سازمان‌های نظامی تبدیل شده‌اند. در این میان، ارتقای سواد رسانه‌ای کارکنان نیروهای مسلح می‌تواند نقش مؤثری در افزایش توانایی آنان برای تشخیص، تحلیل، ارزیابی و مدیریت پیام‌های رسانه‌ای و کاهش آسیب‌پذیری در برابر جنگ شناختی، عملیات روانی و انتشار اخبار نادرست ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر سواد رسانه‌ای بر آمادگی کارکنان ارتش جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با تهدیدهای نوپدید فرهنگی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی است. جامعه آماری شامل کارکنان ارتش جمهوری اسلامی ایران بوده و داده‌ها از طریق پرسشنامه استاندارد آمادگی در برابر تهدیدهای نوپدید فرهنگی گردآوری شده است. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آمار توصیفی و استنباطی و مدل‌سازی معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS بهره گرفته شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سواد رسانه‌ای تأثیر مثبت و معناداری بر آمادگی کارکنان ارتش جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با تهدیدهای نوپدید فرهنگی دارد و ابعاد مختلف آن، از جمله دسترسی، تحلیل، ارزیابی انتقادی و تولید آگاهانه پیام‌های رسانه‌ای، موجب ارتقای قدرت تشخیص، تصمیم‌گیری و تاب‌آوری فرهنگی کارکنان می‌شود. بر این اساس، توسعه برنامه‌های آموزشی مبتنی بر سواد رسانه‌ای، تدوین سیاست‌های آموزشی هدفمند و نهادینه‌سازی فرهنگ استفاده آگاهانه از رسانه‌ها می‌تواند به افزایش امنیت فرهنگی و شناختی کارکنان ارتش جمهوری اسلامی ایران کمک کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  • ابراهیم‌پور، داوود. بررسی رابطه مصرف رسانه‌ای با جامعه‌پذیری سیاسی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز. فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، ۱۳۹۸.
  • ادب‌آواره، نازیلا. ارائه مدل ارزیابی عملکرد واحدهای سازمانی با رویکرد TOPSIS. دانشگاه فردوسی مشهد، ۱۳۹۹.
  • احمدی، منیژه؛ عبدالملکی، سعید؛ خطیب زنجانی، نازیلا. بررسی رابطه بین سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی معلمان و نگرش آنها به آموزش وب‌محور با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در دوران کرونا. پژوهش‌های روان‌شناسی اجتماعی، دوره ۱، شماره ۱۰، ۱۴۰۲.
  • آزادی احمدآبادی، فتحعلی؛ خیامی، عبدالکریم. تعریف و واکاوی مفهوم سواد فضای مجازی و نسبت سواد رسانه‌ای با آن. دین و ارتباطات، دوره ۲۸، ۱۴۰۰.
  • افخمی، محمد؛ بهار، مهری. پیوند دیالکتیکی فرهنگ سایبری و منافع عمومی (مطالعه موردی: استارتاپ اینتروسپکت و کلکسیون‌های NFT). جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، ۱۴۰۲.
  • امیری، نجات؛ نمامیان، پیمان. مقابله با جاسوسی سایبری؛ رویکردی آینده‌پژوهانه در پیشگیری از جرایم تروریستی با نگاهی به اسناد حقوق بشری. مطالعات حقوق بشر اسلامی، دوره ۱۱، شماره ۴، ۱۴۰۳.
  • انصاری جعفری، محمدحسین؛ رسولی، محمدرضا؛ خواجه‌نوری، نسترن. نقش تفکر انتقادی در بهبود کارکرد سواد رسانه‌ای با تکیه بر منظومه شناختی مخاطب. دوره ۱۰، شماره ۳۷، ۱۴۰۳.
  • اهرزاده، شهراد؛ فهیمی‌فر، علی‌اصغر؛ کبیری، فرانک. زیبایی‌شناسی نورپردازی و تصویربرداری برنامه‌های تلویزیونی دعای کمیل از دیدگاه نظریه گشتالت. فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری، دوره ۴۹، شماره ۱۸، ۱۴۰۳.
  • آور، امین؛ نصرالله‌زاده، محمدجواد؛ متقی، ابراهیم؛ توکلی، حسین. الگوی راهبردی مدیریت تهدیدات سیاسی ـ امنیتی جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر سرمایه اجتماعی. فصلنامه پژوهش‌های حفاظتی امنیتی، دوره ۱۲، شماره ۴۶، ۱۴۰۳.
  • بنی‌هاشمی، سیدمحسن؛ غلامپور، مهدی. تأثیر سواد رسانه‌ای بر سرمایه فرهنگی (مطالعه موردی مؤسسات فرهنگی قرآنی اصفهان). فصلنامه مطالعات رسانه‌ای، دوره ۱۴، شماره ۴۶، ۱۳۹۸.
  • پرویز، سلطان؛ بیانی، علی‌اصغر؛ فکوری، حسین؛ صائمی، حسن. نقش طراحی الگوی برنامه درسی آموزش سواد رسانه‌ای در ارتقای مهارت‌های ارتباطی دانشجویان دوره کارشناسی. پژوهش‌های ارتباطی، دوره ۳۰، شماره ۱۱۵، ۱۴۰۲.
  • پورشاسب، عبدالعلی؛ حیدری، کیومرث؛ سعادت‌راد، علی؛ شعبانی، حسن. رویکرد نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در مقابله با تهدیدهای نوپدید نظامی. مطالعات دفاعی استراتژیک، دوره ۲۱، شماره ۹۳، ۱۴۰۲.
  • تاجی اشکفتکی، محمدرضا؛ ودیعه، ساسان؛ صفری شالی، رضا. آسیب‌شناسی جریان‌های فرهنگی نوپدید در ایران (مطالعه موردی عرفان حلقه). فصلنامه مطالعات ملی، دوره ۲۱، شماره ۴، ۱۳۹۹.
  • تاجی، حمیدرضا؛ دیبایی صابر، محسن. شناسایی مؤلفه‌های آموزش سواد رسانه‌ای و تحلیل جایگاه آن در اسناد بالادستی آموزش و پرورش. نوآوری‌های آموزشی، ۱۳۹۹.
  • ترابی، یوسف؛ اسماعیلی، حسین؛ بهرامی، سیاوش. رسانه ملی و مدیریت مقابله با تهدیدهای فرهنگی و اجتماعی. فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، ۱۳۹۹.
  • ثقفی، کامیار؛ نمامیان، اسماعیل؛ علی، طراحی الگوی مفهومی پایش تهدیدات سایبری جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۰.