فصلنامه مدیریت نظامی

فصلنامه مدیریت نظامی

ارائه مدل فرهنگ‌سازی مدیریت جهادی مبتنی بر بیانیه‌ی گام دوم انقلاب مطالعه موردی( نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشگاه، دانشکده فرماندهی و مدیریت، دانشگاه افسری امام علی (ع) ، تهران، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: ahad.angazi@gmail.com
2 دانشجوی دکترای دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران. رایانامه: Mahmood.mobina1391@gmail.com
10.22034/iamu.2026.2076080.3240
چکیده
با توجه به نقش محوری مدیریت جهادی در تحقق آرمان‌های بیانیه گام دوم انقلاب و ارتقای تاب‌آوری سازمانی در نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران، طراحی مدلی بومی و نظام‌مند برای فرهنگ‌سازی آن از ضرورت‌های راهبردی است. فقدان چارچوب جامع و زمینه‌محور، زمینه‌ساز انجام این پژوهش شد. این مطالعه با هدف طراحی الگوی فرهنگ‌سازی مدیریت جهادی مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب، با استفاده از روش کیفی مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد نظام‌مند (اشتراوس و کوربین) انجام شد. جامعه پژوهش شامل فرماندهان ارشد و میانی، اساتید دانشگاه و صاحب‌نظران حوزوی بود که به‌صورت هدفمند و نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با ۱۵ خبرگان گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA و روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری، انتخابی) تحلیل شدند. روایی و پایایی پژوهش از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، توافق کدگذاران، بررسی همتایان و توصیف غنی تأمین شد. یافته‌ها نشان داد که مدل فرهنگ‌سازی مدیریت جهادی شامل شش بُعد کلیدی است: 1-شرایط علّی: الزامات بیانیه گام دوم و تهدیدات امنیتی؛ 2- پدیده محوری: فرهنگ‌سازی مدیریت جهادی؛ 3-راهبردهای محوری: بازطراحی نظام گزینش، تحول نظام آموزشی، مدلسازی مدیران جهادی؛ 4-شرایط زمینه‌ای: فرهنگ ایثار و شهادت، ساختار سازمانی منظم؛ 5-شرایط مداخله‌گر: محدودیت منابع، تحریم‌ها؛ 6-پیامدها: تحول فردی، سازمانی و اجتماعی. مدل نهایی، ارتباط پویا میان مؤلفه‌ها را در قالب یک نظام جامع فرهنگ‌سازی نشان می‌دهد و می‌تواند به عنوان چارچوبی کاربردی برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی آموزشی و ارتقای کارآمدی سازمانی در نیروی زمینی ارتش مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

·       احمدی، محمد. (۱۳۹۷). تأثیر سبک‌های مدیریتی بر کارآمدی سازمان‌های نظامی. فصلنامه علوم مدیریت، ۲۳(۴)، ۱۵۳۶.
·       احمدی، محمد؛ حسینی، سید علی و موسوی، محمد. (۱۴۰۲). مطالعه تطبیقی فرهنگ سازمانی در سازمان‌های جهادی و معمولی. مجله مدیریت اسلامی.
·       پورعزت، علی اصغر، و قلی‌پور، رحمت. (۱۳۹۰). مبانی مدیریت جهادی. تهران: انتشارات سمت.
·       جعفری، حسن. (۱۳۹۴). نقش مدیریت جهادی در موفقیت‌های نظامی ایران. مجله مطالعات دفاعی، ۹(۱)، ۵۰۶۰.
·       جعفری، رضا. (۱۳۹۴). مدیریت جهادی در سازمان‌های دفاعی: تجربه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس. تهران: انتشارات سپاه پاسداران.
·       جوانمرد، اکبر؛ شامحمدی، محمد؛ فرخی، عباس و اردلان، امید . (1404). الگوی فرهنگ سازمانی نیروی زمینی با رویکرد اسلامی-ایرانی. فصلنامه مدیریت نظامی. 25(98)، 74-99.
·       حیدری، علی. (۱۳۹۵). تحلیل مقایسه‌ای مدیریت جهادی و مدل‌های مدیریتی وارداتی. فصلنامه مدیریت اسلامی، ۱۲(۳)، ۹۰۱۱۰.
·       خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۹۳). بیانات در دیدار با فرماندهان و کارکنان نیروی زمینی ارتش. تهران: دفتر حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری، ص. ۱۰۳۰.
·       خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۹۳). بیانات در دیدار فرماندهان و کارکنان نیروی زمینی ارتش. تهران: دفتر حفظ و نشر آثار.
·       خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۹۷). بیانیه گام دوم انقلاب. دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب.
·       دفتر حفظ و نشر آثار رهبری. (۱۳۹۷). بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی. تهران: مؤسسه پژوهشی انقلاب اسلامی.
·       رحمانی، سعید. (۱۳۹۹). یادگیری سازمانی و فرهنگ جهادی. مجله مطالعات مدیریت دفاعی.
·       رحمانی، سیاوش. (۱۴۰۱). بررسی پیوند مدیریت جهادی و الزامات بیانیه گام دوم انقلاب. پژوهشنامه علوم دفاعی، ۸(۲)، ۵۵۷۰.
·       رضازاده، علی، علی‌احمدی، محمد، و عبدالحمید، فرید. (۱۴۰۳). فرهنگ‌سازی سازمانی و مدیریت جهادی در نیروهای مسلح ایران. فصلنامه مدیریت اسلامی، ۲۰(۳)، ۶۵۸۰.
·       رضازاده، علی‌احمدی، عبدالحمید. (۱۴۰۳). فرهنگ‌سازی ارزش‌های جهادی در سازمان‌های دفاعی. فصلنامه مدیریت و توسعه، ۱۵(۱)، ۶۵۷۵.
·       رضایی، مسعود. (۱۳۹۸). مدلی مدیریت جهادی در سازمان‌های نظامی ایران. مجله مدیریت و رهبری، ۱۱(۲)، ۶۹۸۰.
·       رضایی، ناصر. (۱۳۹۸). کارآمدی و مدلی مدیریت جهادی در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران. پژوهشنامه علوم دفاعی، ۵(۱)، ۴۵۶۵.
·       سجادی، سید محمد و ناظمی، محمد. (1404). مبانی فلسفی مدیریت جهادی. فصلنامه حکمت اسلامی.
·       سعادتی رازیان، جعفر و اصغرزاده، اصغر. (۱۴۰۱). نقش فرهنگ حاکم بر خانواده در مدیریت فرماندهان دانشگاه افسری امام علی(ع). . فصلنامه مدیریت نظامی. 25(99)، 123-144.
·       فتحی، احمد؛ محمدی، محسن و رضایی، علی. (۱۴۰۰). تاب‌آوری سازمانی در پرتو مدیریت جهادی. فصلنامه مطالعات مدیریت راهبردی.
·       فرهمند، محمد و کریمی، علی. (۱۴۰۲). نظریه‌پردازی در مدیریت جهادی. پژوهش‌نامه مدیریت اسلامی.
·       قربانی، علی و موسوی، سید محمد. (۱۴۰۱). نقش فرهنگ جهادی در ارتقای عملکرد سازمانی. پژوهش‌نامه مدیریت تحول.
·       کاظمی، پیمان. (۱۳۹۹). مدیریت جهادی در عصر تحریم‌ها و تهدیدات ترکیبی. پژوهش‌های دفاعی و امنیت ملی، ۷(۲)، ۵۵۷۵.
·       کاظمی، سید محمد. (۱۴۰۰). تبیین نظریه کنش ارتباطی در فرهنگ‌سازی سازمانی. فصلنامه علوم مدیریت ایران.
·       محمدی، حسین. (۱۴۰۰). مدیریت جهادی در ارتش جمهوری اسلامی ایران: تحلیل تجربی. تهران: انتشارات دانشگاه دفاع ملی.
·       محمدی، سعید. (۱۴۰۰). فرهنگ‌سازی مدیریت جهادی در نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران. پایان‌نامه دکتری، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش، تهران، ص. ۱۲۵۱۳۵.
·       مرکز مطالعات مدیریت راهبردی. (۱۴۰۲). گزارش پژوهشی: بررسی تأثیر فرهنگ جهادی بر شاخص‌های عملکردی سازمان‌های دفاعی. تهران: انتشارات مرکز مطالعات مدیریت راهبردی.
·       موسوی، سید محمد. (۱۳۹۸). شاخص‌ها و الزامات مدیر جهادی. فصلنامه علوم مدیریت اسلامی.
·       موسوی، علی. (۱۳۹۸). شاخص‌های مدیر جهادی و کاربرد آن در سازمان‌های نظامی. مجله علوم نظامی، ۱۲(۳)، ۷۰۸۵.
·       موسوی، مهدی. (۱۳۹۸). شاخص‌ها و الزامات مدیر جهادی. فصلنامه علوم مدیریت اسلامی، ۱۵(۲)، ۷۵۹۵.
·       نجفی، امیر. (۱۴۰۳). تحلیل کیفی مدیریت جهادی در نیروهای مسلح. فصلنامه تحقیقات کیفی مدیریت، ۶(۱)، ۴۰۵۰.
·       نجفی، حسین. (۱۴۰۳). تحلیل نقش مدیریت جهادی در انسجام و تاب‌آوری سازمانی. فصلنامه مدیریت نظامی، ۶(۱)، ۴۰۵۲.
·       نظام‌آبادی، فرید، فضل‌الهی، کیوان، و ویسی، علی. (۱۴۰۲). مدیریت جهادی و فرهنگ سازمانی: رویکردی اسلامی-انقلابی. تهران: انتشارات دانشگاه امام حسین (ع)، ص. ۱۰۵۱۱۵.
·       نظام‌آبادی، فرزاد؛ فضل‌الهی، امیر؛ ویسی، حسن. (۱۴۰۲). مدیریت جهادی و فرهنگ‌سازی سازمانی در نیروی مسلح. پژوهش‌های مدیریت اسلامی، ۸(۲)، ۱۰۱۱۱۵.
·         Argyris, Chris, & Schön, Donald. (1978). Organizational Learning: A Theory of Action Perspective. Reading, MA: Addison-Wesley.
·         Charmaz, K. (2014). Constructing Grounded Theory. Sage Publications.
·         Corbin, J., & Strauss, A. (2015). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. Sage.
·         Habermas, J. (1984). The theory of communicative action. Beacon Press.
·         Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Sage Publications.
·         Saunders, B., et al. (2018). Saturation in qualitative research: Exploring its conceptualization and operationalization. Quality & Quantity, 52(4), 1893-1907.
·         Scott, W. R. (2014). Institutions and organizations: Ideas, interests, and identities. Sage Publications.
·         Senge, P. M. (1990). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization. Doubleday.
·         Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. Sage Publications.
·         Strauss, A., & Corbin, J. (2015). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. Sage Publications.